تکنیک های موفقیت

فرق استعداد و علاقه
از جمله عواملی كه برای رسیدن به موفقیت حیاتی است استعداد و علاقه است. هر كاری را كه انسان بتواند (استعداد بالفعل و بالقوه) آنرا بهتر و عالیتر انجام دهد در آن استعداد دارد. و هر كاری و امری كه با شور و شعف و لذت و بدون خستگی انجام دهد را بدان علاقه دارد. گاهی ممكن است استعداد باشد (حس شعری) و علاقه نباشد (شعر نگفتن و انگیزه آن را نداشتن) بیشتر مواقع انسان با استعداد متوسط و یا كمتر از آن ولی با علاقه بالا و پشتكار به موفقیتهایی نایل می‌شود، اما اگر هر دو _ استعداد و علاقه _ در یك امر باشند، موفقیت چند برابر خواهد بود.[2]
برای رسیدن به موفقیت توجه و به كارگیری ابزارهای درونی و بیرونی بسیار مهم است. عمده این شیوه ها از زندگی افراد و الگوهای موفق جوامع به دست آمده، كسانی كه خود شاهد موفقیت را در آغوش خود لمس كرده‌اند. در ذیل به این ابزارها اشاره می‌كنیم:
الف. ابزارهای درونی فرد:
ابزارهای درونی ابزارهایی هستند كه خداوند در نهاد انسان قرار داده و انسان وظیفه دارد از آنها به بهترین نحو برای رسیدن به كمال استفاده كند:
1. خواستن موفقیت: اولین قدم خواستن خود فرد است. انسان اگر به طور جدی خواهان امری باشد دنبال راهكارها می‌رود و با پشت سرگذاشتن سختیها به آن می‌رسد.
2. نیاز و انگیزه: دو اهرم روانی هستند كه به انسان قدرت، پویایی و حركت می‌بخشد و انسان را به سوی هدف (موفقیت) می‌كشانند. گاهی انسان می‌تواند در خود ایجاد انگیزه و نیاز كند مثلا آن را وظیفه و مسئولیت دینی خود بداند كه انجام ندادن آن عقاب دارد یا با افراد موفق معاشرت كند و تصمیم خود را به دیگران بگوید، به موفقیت‌های خود پاداش بدهد و تنبلیهای خودش را تنبیه و جریمه كند، مثلا مطالعه نكردم، سه ماه از پول تو جیبیم صرف نظر می‌كنم و از كلمات تاكیدی مثبت استفاده كند، مثلاً بگوید من می‌توانم، من خسته نمی شوم، خدا همراه من است.
3. پرهیز جدی از تاخیر: هر گاه تصمیم گرفتید كاری را انجام دهید، بلافاصله قدمهای اولیه را معقولانه بردارید. مطمئن باشید آن فردایی كه می‌گویید نخواهد آمد، همین الان را غنیمت بشمارید.
4. تقویت اراده: عزم و اراده و اعتماد به نفس خود را تقویت كنید. از خوردن غذاهای پرچرب و انرژی زیاد پرهیز كنید. ورزش و تمرین را جدی بگیرید. از طبیعت لذت ببرید. با تقویت بعد معنوی (نماز، توسل و...) بر بعد غریزی خود مسلط شوید تا اسیر خواسته های مزاحم نشوید، اعتماد به نفس داشته باشید و بدانید كه انسان دارای نیروهای بیكران است.
5. نظم در امور فردی و اجتماعی و برنامه ریزی[3]
1 _ 5. دفتر مخصوص برنامه ریزی داشته باشید تا ساعات مفید و غیرمفید خود را محسوستر ببینید و برنامه خود را به متخصصها نشان دهد.
2 _ 5. از دو طرح بلند مدت (رسیدن به هدف) و كوتاه مدت (ساعات كار، مطالعه، رفع موانع فعلی) استفاده نماید.
3 _ 5. در برنامه ریزی خود امور مهم را مقدم بشمارید.
4 _ 5. بر برنامه خود كنترل و مراقبه داشته باشید و در صورت خارج شدن از برنامه، سریع اصلاح كنید و از سستیهای خود نگذرید. هر روز و هر هفته محاسبه كنید و ارزیابی كنید كه موفق بودید یا نه.
5 _ 5. توجه داشته باشید كه مانعها و پیشامدها توجه و تمركز شما را به هم نزند. عمده توجه و انرژی خود را به مشكل گشایی و حل آن اختصاص دهید و در آن مضطرب نشوید. اضطراب زیادی كار شما را مختل می‌كند.
6 _ 5. در ساعات خود به صرف انرژی اهمیت زیادی بدهید.[4] تماشای زیاد تلویزیون، گردشهای نامناسب، جلسه های طولانی غیر علمی عمده انرژی شما را صرف می‌كند. در موقع نشاط به اصل برنامه خود بپردازید و در اوقات دیگری انرژی خود را شارژ كنید (تفریح، طبیعت، حمام آب گرم، تغذیه مناسب با كیفیت، خواب متناسب، ورزش ملایم نشاط بخشند).
6. استعدادیابی: با توجه به تمركز كاری خود در گذشته، علایق، اهمیت دادنها، بررسی دروس مورد علاقه و نمرات آنها استعداد خود را به دست آورید. گاهی مواقع شكست موجب استعدادیابی می شود، همانگونه كه مثلاً می‌گویند شكسپیر به خاطر فقر دزدی كرد، وقتی به زندان افتاد، شعری در مذمت ظلم حاكم گفت و همان جا متوجه ذوق شعری خود شد و یا هجرتهای او از زن و فرزندانش اگرچه تلخ بود، اما شیرینها به همراه داشت (رنجها گنج آورند). شكست مقدمه پیروزی است. از سختی ها نباید ترسید. باید بدانیم كه از پس هر سختی، آسایش و راحتی است. (إن مع العسر یُسرا).
7. تمركز بر موضوع:[5] نقش ذره بین را در تمركز نور و سوزاندن ایفا می‌كند. با حوصله و صبر از پراكنده كاری به شدت دوری كنید. حضرت می‌فرمایند: كار كمی كه دوام داشته باشد از كار زیاد ملال آور برتر است. حوصله و صبر به قول شهید مطهری دركارهای بزرگ دخالت زیادی دارد. از شاخه به شاخه‌ای دیگر پریدن مانع موفقیت است. مردم در اختراعها اول چیزی كه به ذهنشان خطور می‌كند نبوغ، هوش و فكر بلند مخترع است. فكر می‌كنند با نبوغ می‌توان ظرف چند روز یا ساعت به موفقیت رسید. و هیچ متوجه یك ركن اساسی در موفقیت یعنی حوصله زیاد نیستند. صفات بد اخلاقی (حسد، كینه، غیبت، ...) سلامت روانی و ذهنی و حتی جسمی ما را به هم می‌زند و مانع تمركز می‌شود؛ چرا كه این صفات بد دائماً با صفات عالی انسانی ما كه اصلاحگر هستند، در جنگ روانی می‌باشند (صفات عالی مثل فطرت الهی، وجدان، دل و عقل) و حتی گاهی این امر به صورت سردرد، زخم معده و ... بروز می‌كند.
8. مستقل و خلاق بودن: انسان نباید شخصیت زده باشد، باید حرف دیگران را به دلیل و تفكر، تحلیل و بررسی نمود، حتی افراد مورد علاقه خود. باید خلاق بود یعنی همیشه نباید دنبال رو بود، از شكستهای دیگران درس گرفت. باید شجاعت و شهامت داشت؛ چه بسا به خاطر احتمال خطر نامعقول ازكارهای خوب و اهداف عالی باز ماند.[6]
9. حفظ تعادل در ابعاد شخصیت: تعادل امری است كه در زندگی بسیار ضروری است. انسان دارای دو بعد ملكوتی و جسمانی است و اسلام به تغذیه هر دو بعد توجه و تاكید دارد، عدم ارضای معقول و مشروع هر كدام می‌تواند مصیبت آور باشد. البته چون كه اصل و جوهره انسان روح اوست، باید به آن توجه بیشتر شود و این بعد باید بر جسم (غرائز و نفس اماره) غلبه داشته باشد و این یعنی حقیقت اراده، چون بی ارادگی بیشتر با غلبه غرائز (شهوت، پرخوری، خواب، تنبلی و...) نمود پیدا می‌كند. پس باید با نماز، ادعیه، نیایش، تامل در خلقت، انفس و آفاق و نعمتها بعد روحانی خود را قوی نمود و غرائز را بطور مشروع ارضاء كرد، عدم تعادل رشد سرطانی شخصیت و انحراف را به همراه دارد.[7]
10. حذف عادت های پست: باید عادتهای بد را حذف كنید و خود را به كارهای خوب، با تكرار و تمرین عادت دهید. بهتر است برای عادت حذف شده، جایگزین بگذارید).
11. مرد عمل بودن: عاقل باشیم نه عالم فقط، عاقل عالم به تجزیه تحلیل می‌پردازد و به دانسته های خود عمل می‌كند، ولی عالم مثل طوطی محفوظات را در ذهن انبار می‌كند و جلوی خلاقیت خود را می‌گیرد.[8]
12. غنیمت شمردن فرصتها: حضرت علی _ علیه السلام _ می‌فرمایند: فرصت‌ها را غنیمت بشمارید كه مثل ابر گذرا هستند. از گذشته درس و عبرت برای خود بگیرید (افرادی كه دائما در گذشته و خاطرات آن و آینده و حوادث و... آن سیر می‌كنند از سلامت روانی برخوردار نیستند). توجه به نشاط جوانی، توجه به عدم مشغله های زندگی قبل از كار و ازدواج، استفاده از دوستان اهل مطالعه، توجه به الگوهای سالم موفق و هجرت لازم از وطن برای ارتقاء ....
13. لیست موفقیتها و توجه به نقش كلمات در موفقیت: لیستی از موفقیتهای كامل و نسبی از گذشته خود تهیه كنید و با نگاه به آنها به تواناییهای خود اعتماد كنید. به كلماتی كه به كار می برید عنایت داشته باشید، به جای گفت «بدبخت شدم» بگوید صدمه دیدم، به جای گفتن كار تمام شد و بیچاره شدم، بگوید: از وقت می‌توانستم بهتر استفاده كنم. از دوستانی كه دائماً آیه یأس می خوانند و منفی بافی اند به شدت پرهیز كنید. نسبت به موفقیت دیدگاه مثبتی داشته باشید تا از یأس و درنتیجه تنبلی و شكست در امان باشید.
14. توكل به خدا: در هر كاری بعد از تصمیم گیری و اراده قاطع، باید به خدا توكل كرد و قدم های استوار برای رسیدن به هدف برداشت.
ب. ابزارهای خارج از فرد
1. الگوهای موفق و عینی: به الگوهای زنده اطراف خود توجه كنید، راز موفقیت آنها را جستجو كنید. البته به تفاوتهای فردی توجه داشته باشید. گاهی برخی شیوه ها مخصوص و منحصر به فرد یك نفر است. از شیوه های عمومی موفقیت كمك بگیرید.
2. مطالعه زندگی نامه افراد موفق: بهتر است كتابهای افراد موفق و ویژگیهای شخصیتی را آنها به طور مداوم هر چند اندك مطالعه كنید.
3. دوستان كوشا، مثبت اندیش و متعادل (جسمی و روحی) انتخاب كنید، از دوستان تنبل منفی اندیش فاصله بگیرید.
4. با توجه به استعداد و علاقه خود، به الگوهای مثبت عشق بورزد. ارادت و عشق به الگوهای زنده بر شیوه كار شما حتی حالات شما اثر می‌گذارد و شما را همانند او می‌كند.
5. از شانس و اقبال تعریف جدیدی ارائه دهید:[9] تلاش زیاد همراه با فكر صحیح = موفقیت و شانس
6. در انتخاب شغل دقت كنید (مفید، استعداد، علاقه). در انتخاب همسر كوشش كنید به معیارهای كاری و ارزشی شما نزدیك باشد و شما را در امر موفقیت و هدف كمك كند.
7. آموختن شیوه ها: (شیوه های هر كاری را از اساتید مجرب و كتابهایشان بخواهید) ندانستن شیوه هر كار مثل مطالعه، یعنی دقت هدردادن، یعنی لقمه دور سر چرخاندن و دانستن یعنی راه میانبر.
8. به رقابت و مقایسه مثبت توجه كنید؛ چرا كه در دستورات دینی ما هست كه در كارهای خوب نسبت به یكدیگر پیشی بگیرید و یا خودتان را با معیارها و الگوهای صالح تطبیق و مقایسه دهید، رقابت منفی (حسد،...) سلامت روحی _ روانی و جسمی ما را به هم می‌زند و به تمركز كه ركن بسیار مهمی است، در موفقیت لطمه وارد می‌كند. باید از فنون ارتباط سالم و سازنده با دیگران (سلام، تبسم، عدم تحقیر، صدا زدن اسم كه خصوصیترین امری است كه از اول زندگی با آنها بوده و... استفاده كنید.
نكته: برای موفقیت خود و جامعه خود حركت از درون (موفقیت شخصی) به بیرون (موفقیت عمومی) بسیار حائز اهمیت است، چرا كه این فرد است كه جامعه را می‌سازد و جامعه یعنی آحاد جامعه.
نكته پایانی: لازم به تذكر است كه باید همه این راهكارها را در كنار هم دید تا تعادل در تمام ابعاد شخصیت و استعدادها را به هم نزنیم و استفاده بیشتر از بحث ببریم. دیگر اینكه به گفته بزرگان و افراد موفق اخلاص و توسل به اهل بیت _ علیهم السلام _ نمك موفقیت است. كمااینكه در كتابها و حكایات و عنایات اهل بیت به آنها اشاره شده است. دیگر اینكه باید با تامل و تفكر به موفقیت دنیوی و اخروی حركت صورت گیرد؛ پس باید دنبال موفقیتهای لذت آور و پایداری بود كه كمال آور هم هستند (از خوشگذرانیهای مقطعی صرف نظر نموده و یا حساب ویژه برای صرف وقت و انرژی برای آنها در نظر نگرفت).