اخبار قرآنی 20 مرداد

گروه انديشه: آيت‌الله قائم مقامی با بيان اين نكته كه نگاه مكاتب مختلف به آخرالزمان در هماهنگی كامل با دريافت آنان از توحيد و معاد است و با اشاره به تصوير مبهم يهوديت و مسيحيت از توحيد و معاد، عنوان كرد: اين ديدگاه‌ها واقعيت آخرالزمان را آغاز هولناك صحنه قيامت می‌دانند و از بيداری بشر و آغاز دورانی جديد تصويری ارائه نمی‌كنند.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، نشست مقايسه انديشه‌های مسيحيت، يهوديت و اسلام درباره آخرالزمان (آرماگدون)، چهارشنبه شب، 18 مردادماه، با حضور آيت‌الله سيدمحمد قائم مقامی و حميد خاكبازان، پ‍ژوهشگر مهدويت در بخش دانشگاهی بيستمين نمايشگاه قرآن كريم برگزار شد.

بنا بر اين گزارش، آيت‌الله قائم مقامی با بيان اين كه بحث در باب آخرالزمان، منجی، مهدويت و پايان جهان مطلبی است كه همه اديان و فرق به آن پرداخته‌اند، اظهار كرد: همه اديان و فرق از اديان ابراهيمی تا اديان غير ابراهيمی و همه طوايف فكری، دينی و سياسی در باب اين مطلب اظهار نظر كرده‌اند و همچنان كه هيچ مكتبی نيست كه در مسئله اعتقاد به خدا سخنی برای گفتن نداشته باشد، همه جريانات فكری درباره مهدويت و منجی نيز به اظهار نظر پرداخته‌اند. اين امر نشان‌دهنده اين است كه مسئله موعود به همان ميزان مسئله اعتقاد به خدا، فطری و عام و مبتلا به است.

وی نكته مطرح در اين زمينه را تفاوت رويكرد مكاتب مختلف به اين موضوع دانست و افزود: همگان به اين امر معتقدند كه اين جهان به جهانی ديگر منتقل می‌شود و تقريباً اين اجماع وجود دارد كه بحث درباره آخرالزمان بحثی است در باب پايان جهان و اين كه چگونه جهان كنونی ختم می‌شود و به تعبير ديگر چگونه و با چه مكانيسمی اين جهان به جهان بعدی منتقل خواهد شد و در اين بخش است كه نگاه اديان و مذاهب و مكاتب مختلف به موضوع آخرالزمان متفاوت می‌شود.

آيت‌الله قائم مقامی اضافه كرد: تفاوت ديدگاه‌ها نه در اصل مطلب بلكه درتفسير آن است و ما معتقديم كه از ميان تفاسير مختلف تنها يك تفسير منطبق با واقع و ساير تفاسير غير منطبق با واقعند؛ يعنی اين مكاتب، اصلی ثابت شده را مفروض گرفته‌اند، اما تفسيری كه از آن ارائه می‌دهند، با واقعيت انطباق ندارد؛ همچنان كه تصوير يك شیء در مقابل آينه‌های مختلف با درجاتی متفاوت از شفافيت و خلوص، به گونه‌های متفاوتی ظاهر می‌شود.

وی با بيان اين كه يك دين حق به نام اسلام وجود دارد و اسلام دين همه انبياء الهی است، در ادامه گفت: ما معتقديم آخرالزمان يك واقعيت عينی و خارجی است كه وجود دارد و هر چند هنوز در بستر زمان روی نداده است، اما از آن جا كه واقعه بسيار مهمی است و ارتباطی تنگاتنگ با معاد پيدا می‌كند و مقدمه قيامت و روز رستاخيز است، از همين رو همه انبياء و حكمای ربانی درباره آن صحبت كرده‌اند و همه انبياء تصوير واقعه آخرالزمان را همان گونه كه هست، ارائه داده‌اند.

آيت‌الله قائم مقامی با اشاره به انحرافات ايجاد شده در اديان و فرق، غير از اسلام ناب، بيان كرد: در اسلام ناب كه متولی تفسير آن اهل بيت(ع) هستند، در عين وجود اشتراكات، تصوير ارائه شده از آخرالزمان با تصوير اسلام عامه و اهل سنت، مسيحيت و يهوديت متفاوت است. براساس تصوير اسلام اهل بيت(ع) سرانجام تاريخ جهان به پيروزی جريان الهی و جريان حق و توحيد منجر می‌شود.

اين استاد حوزه و دانشگاه افزود: بشريت در دوره آخرالزمان رفته رفته بيدار می‌شود و عقلانيت پيدا می‌كند، قيام كرده و توفيق اين را پيدا می‌كند كه پيام اصلی الهی را كه همان پيام ولايت الهی است، درك كند. براساس اين پيام كه اصلی‌ترين پيام دين است، انسان بايد انسان كامل و ولی‌الله را بشناسد و با او مرتبط و متصل باشد و او را بر خودش حاكم كند. اين هدف از آفرينش و مقصد از دين و تعاليم انبياء است كه تا به حال انجام نشده است، اما در آخرالزمان اين امر نه از طريق ضرب و زور، بلكه از طريق بيداری و با اقبال عمومی به اين نقطه می‌رسد كه ولی خدا را نصرت دهد و نظام ولايی را به ظهور برساند.

آيت‌الله قائم مقامی با تأكيد بر اين كه از منظر اسلام ناب برای انتقال از وضع موجود به وضع موعود، وقوع يك ويرانی عظيم، الزامی نيست، عنوان كرد: ما در اسلام اهل بيت(ع) چنين تصويری از آخرالزمان را نمی‌بينيم و تنها از نبردی به نام قرقيسيا نام برده می‌شود كه يك نبرد منطقه‌ای است كه هر چند تعداد زيادی در اين جنگ كشته می‌شوند، اما با يك جنگ جهانی ويرانگر متفاوت است. در واقع تأكيد بر يك جنگ نهايی ويرانگر تحريفی در آموزه‌های آخرالزمانی است كه متأسفانه گروه‌های مسيحی و يهودی به دنبال اجرايی كردن آن هستند.

اين كارشناس علوم و معارف اسلامی با بيان اين كه در تصوير ارائه شده از سوی اهل بيت(ع)، افقی اميدبخش و روشن ترسيم می‌شود، اظهار كرد: در حقيقت، نگاه مكاتب مختلف به آخرالزمان، در هماهنگی كامل با دريافت آنان از توحيد و معاد است؛ يعنی وقتی دينی از توحيد تصويری درست ارائه نكند، به تبع اين تصوير غلط از توحيد، تصوير معاد نيز مبهم خواهد ماند. برای مثال، مسيحيت تصويری بسيار مبهم، تار و افسانه‌ای از معاد دارد و با كمال تأسف می‌بينيم كه در يهوديت، تصوير معاد يكپارچه حذف می‌شود و چنان عمل می‌شود كه گويی معاد وجود ندارد. يهوديان اعتقادی به ياد كردن از معاد ندارند، چرا كه تصويری جبار از خدا ارائه می‌شود كه خود به تنهايی تصميم می‌گيرد كه چه اتفاقی روی دهد.

قائم مقامی با اشاره به تاريك بودن تصوير اين ديدگاه‌ها از آخرالزمان، گفت: نهايت تلاش اين ديدگاه‌ها برای ارائه تصويری از واقعيت آخرالزمان، به اين شكل درمی‌آيد كه آن را آغاز هولناك صحنه قيامت می‌دانند و تصويری از اين امر نمی‌دهند كه بعد از ظهور انسان كامل و بيداری بشر و قبل از آغاز قيامت، حاكميت شيطان به پايان می‌رسد و دورانی جديد آغاز می‌شود.

اين پژوهشگر ادامه داد: مسيحيان معتقدند كه پس از نبردی ويرانگر و در شرايطی كه افراد معدودی باقی مانده‌اند، مسيح بازمی‌گردد و تعداد بسيار قليلی از افراد را انتخاب می‌كند و با اين افراد به آسمان منتقل می‌شود و حكومتی هزارساله را در آن جا برپا می‌دارد. يهود نيز كه معتقدند هنوز مسيح ظهور نكرده، در انتظار موعودند و بر اين باورند كه لازمه زودتر آمدن نجات‌بخش، وجود دولتی زمينه‌ساز است كه همان اسرائيل است.

وی عامل انحرافات پديد آمده در اين اديان را شكل گرفتن عقايد و باورها براساس آراء افراد دانست و بيان كرد: دخيل شدن آراء شخصی افراد در يهوديت، مسيحيت و اسلام عامه باعث شده است كه با وجود اشاره به برخی حقايق، تصوير كلی كدر شده و منحرف شود. برخلاف اين در آيينه اسلام ناب كه اقوال و آراء فردی اشخاص در آن دخالت داده نشده، واقعيت آن چنان كه هست نشان داده شده است.

وی در پايان خاطرنشان كرد: در نتيجه، تصوير ارائه شده در اسلام، تصوير زيبايی است كه انسان را می‌بيند و به انسان اميدوار است. در حقيقت اميدی كه اسلام اهل بيت(ع) به امام زمان(عج) دارد، فقط اميد به يك شخص نيست، بلكه اميدی است كه اين دين به انسان دارد و معتقد است كه انسان سرانجام بيدار و متحول می‌شود و بدون اين كه نياز به جنگی ويرانگر در سراسر جهان باشد، با قيامت و حركت خود سلاح را از دست طاغوت‌ها می‌گيرد و آن را به دست انسان می‌دهد كه به تعبير مقام معظم رهبری، به يك معنا آغاز تاريخ بشر است.

در ادامه اين جلسه، حميد خاكبازان به سخنرانی پرداخت و با بيان اين كه نيمی از حل مسئله بسته به طرح درست مسئله است، افزود: طرح درست مسئله و نگريستن از منظری صحيح به موضوعات، دو نكته اساسی در رسيدن به تفكرات و نتايج صحيح است.

وی با تأكيد بر لزوم نگاه كردن به مسئله ظهور و شرايط قبل از ظهور از منظری دقيق، عنوان كرد: اصولاً اگر ما ظهور را نقطه‌ای از سير حركت بشر بدانيم، ديگر آن را پايان تاريخ بشر نخواهيم دانست. آموزه انتظار نيز می‌گويد تمام پيشرفت‌هايی كه تا اينجا روی داده است همچون مقدمه‌ای است برای دوره‌ای كه از آن دوره، رشد انسان شروع می‌شود. در اين صورت افراد نه تنها دچار يأس پايان تاريخ نخواهند شد، بلكه به آن چه اكنون هستند، راضی نمی‌شوند و می‌كوشند كه به تحولی جدی تر دست يابند.

خاكبازان مسئله ظهور را از مصاديق غيب دانست و اظهار كرد: ظهور و صحنه‌های قبل از ظهور و شرايطی كه در ظهور هست، از جانب هيچ كس جز در مقام معصوم و كسی كه به وحی متصل است، قابل بيان، تعريف و توصيف نيست و در اعتقاد به اين امر كه جز پيامبر اكرم(ص) و ساير انبياء كسی نمی‌تواند از اين واقعه اطلاعی بدهد، هيچ اختلافی بين شيعه و سنی وجود ندارد.

وی با اشاره به 133 سال منع نقل حديث بعد از رحلت پيامبر اكرم(ص) گفت: در اين دوره نه تنها نقل حديث ممنوع بود، بلكه غاصبان خلافت به جعل حديث و مطرح كردن صحابی ساختگی پرداختند تا آب اسلام و وحی را گل‌آلود كنند. در اين شرايط ما هيچ توضيحی در مورد مسئله ظهور كه از مصاديق غيب است، از پيامبر اكرم(ص) نمی‌بينيم و از همين جاست كه بايد سراغ اهل بيت(ع) برويم.

خاكبازان با تشريح روش مراجعه به احاديث اهل بيت(ع) در زمينه ظهور، بيان كرد: در ابتدا و برای تعيين درجات احاديث و تشخيص بهترين موارد بايد سراغ آيات قرآن رفت و با مشخص كردن آياتی كه به اين مبحث مرتبط است و با مراجعه مجدد به فرمايشات ائمه(ع) ذيل اين آيات، بكوشيم با پيوند اين دو منبع به تصويری از اين امور برسيم.

اين پژوهشگر دينی با اشاره به كتاب «معجم احاديث امام مهدی(عج)» گفت: اين كتاب كه توسط گروهی از پژوهشگران و زير نظر آيت‌الله كورانی در پنج جلد تدوين و منتشر شده است، شامل چهار جلد احاديث و يك جلد آيات مرتبط با امام زمان(عج) و مهدويت است و برای محققان اين حوزه منبع بسيار مناسب و ارزشمندی است.

خاكبازان در ادامه در خصوص روش مراجعه بررسی مسئله مهدويت در ميان آيات و احاديث، عنوان كرد: برای بررسی مسئله مهدويت بايد به اين نكته توجه كرد كه تأكيد اهل بيت(ع) بر چه موضوعاتی بوده و آيات و روايات در چه مواردی اظهار توجه عميق كرده‌اند. با رده بندی موضوعات، به الگو و شاخصی در اين مبحث دست خواهيم يافت كه می‌تواند به عنوان سنجه‌ای برای مقايسه باورهای اديان مختلف در اين زمينه به كار گرفته شود.

وی با اشاره به اين كه اهل سنت با منقطع كردن خود از خاندان وحی، امكان دست‌يابی به شاخصی برای تعيين درست از غلط را ندارند، افزود: در واقع تنها گروهی كه می‌تواند ادعا كند كه آخرالزمان را به شكلی درست و دقيق می‌شناسد، شيعه است كه تنها در مورد تعيين زمان آن سكوت می‌كند.

خاكبازان از آيات و احاديث مرتبط با معرفت امام(ع) به عنوان مهم‌ترين احاديث برای تعيين و ترسيم دكترين مهدويت در شيعه ياد كرد و گفت: احاديث و آيات مرتبط با ملك عظيم، رجعت، اصحاب امام(ع) و جنگ‌ها و نبردهای پيش از ظهور موضوعاتی هستند كه به ترتيب، از بيشترين اهميت برخوردارند و در صورت عمل كردن براساس اين متدولوژی و آگاهی يافتن بر اين مباحث، فرد می‌تواند به راحتی دست به مقايسه نگاه اسلام به آخرالزمان و ساير اديان بزند.