اخبار قرآنی 19 مرداد

گروه حوزه‌های علميه: آيت‌الله العظمی سبحانی با بيان اينكه سوره بينه دارای شش اسم است تصريح كرد: اين نام‌گذاری‌ها از صحابه و تابعه بوده و دليل تعدد آنها اين است كه هر كدام به يك مناسبت از سوی صحابه انتخاب شده‌اند؛ اين امر توقيفی نبودن نام‌گذاری سور قرآن را نشان می‌دهد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، سلسله درس‌های تفسيری آيت‌الله العظمی جعفر سبحانی عصر سه‌شنبه، 17 مرداد ماه، با آغاز تفسير سوره «بينه» برگزار شد.

آيت‌الله سبحانی با بيان اينكه سوره بينه دارای شش اسم است تصريح كرد: البينة، البرية، لَمْ یَكُنِ، لَمْ یَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا، اهل الكتاب و انفكاك شش نامی است كه برای اين سوره ذكر كرده‌اند؛ اين نام‌گذاری‌ها از صحابه و تابعه بوده و دليل تعدد آنها اين است كه هر كدام به يك مناسبت از سوی صحابه انتخاب شده‌اند؛همچنين اين امر توقيفی نبودن نام‌گذاری سور قرآن را نشان می‌دهد البته بايد نام سوره مناسب با محتوی باشد.

وی مضمون اين سوره را بيشتر مناسب با سور مدنی خواند و افزود: از آنجاييكه در اين سوره خداوند بيشتر با اهل كتاب سخن گفته است و در زمان نزول قرآن در مكه اهل كتابی نبوده بلكه در مدينه سكونت داشته‌اند و نيز آهنگ آيات به سور مدنی می‌خورد قطعا اين سوره مدنی است.

اين مفسر قرآن با بيان اينكه تعداد آيات اين سوره را بيشتر مفسرين هشت عدد و بصريين نه عدد خوانده‌اند تأكيد كرد: اختلاف در تعداد آيات بستگی به چگونگی وقف در آيات دارد و در آيه پنجم بصريين بعد از عبارت «مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» وقفی به معنی اتمام آيه كرده و ادامه آن را آيه مستقلی دانسته‌اند كه از نظر بنده اين قرائت اشتباه بوده و سوره بينه دارای هشت آيه است.

اين مرجع تقليد با اشاره به آيه «لَمْ یَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِیَهُمُ الْبَیِّنَةُ» اظهار كرد: مفسرين معتقدند كه مشكل‌ترين آيه قرآن از لحاظ تفسير و ترجمه آيات اول اين سوره است؛ چرا كه يك ناهماهنگی و تناقض بين آنها وجود دارد كه در اين جلسات به دنبال رفع آن هستيم.

آيت‌الله سبحانی با بيان اينكه «مُنفَكِّينَ» در آيه يعنی جدا شدن و جدا شدن و انفكاك نياز به متعلق انفكاك دارد ابراز كرد: معنی آيه با فرض متعلق تفكيك به اين صورت می‌شود: كافران، اعم از اهل كتاب و مشركان از گمراهی جدا نمی‌شدند تا دليلى آشكار برايشان پديد آيد

وی ادامه داد: به قرينه آيه بعدی «رَسُولٌ مِّنَ اللَّهِ یَتْلُو صُحُفًا مُّطَهَّرَةً »، نشانه و دليل آشكاری كه در آيه قبل خداوند به آن اشاره كرده است مراد پيامبر(ص) است و معنی آيه در حقيقت اين است كه تا زمانی كه پيامبر بيايد اين مشركين در ضلالت هستند و زمانی كه پيامبر بيايد آنها از ضلالت جدا می‌شوند.

اين مفسر قرآن با اشاره به آيه «وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءتْهُمُ الْبَیِّنَةُ» تصريح كرد: اما در اين آيه خداوند می‌فرمايد حتی كسانی كه اهل كتاب بودند نيز بعد از آمدن پيامبر تفرقه جويی كردند؛ تناقض و ناهماهنگی در اين دو آيه كاملا مشاهده می‌شود و مشكل اصلی در تفسير اين دو آيه در اين تفاوت آشكار است.

وی با بيان اينكه مرحوم زمخشری نويسنده تفسير كشاف كه از مفسرين و علمای اهل فن است برای جمع بين اين دو آيه دليلی آورده است ابراز كرد: زمخشری اعتقاد دارد كه آيه اول ناظر به عقيده اهل كتاب و مشركين است و خداوند نقل قولی از عقيده آنها حكايت می‌كند؛ چرا كه همواره مشركين و اهل كتاب قبل از بعثت پيامبر می‌گفتند ما منتظر پيامبر آخرالزمان هستيم تا به او ايمان بياوريم كه خداوند در آيه 89 بقره نيز به آن اشاره كرده است.

آيت‎الله سبحانی اضافه كرد: زمخشری برای جمع بين اين دو آيه می‌گويد اما خداوند در آيه «وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءتْهُمُ الْبَیِّنَةُ» می‌فرمايد كه اما آنها اين ندا را سر می‌دادند كه منتظر پيامبر هستند ولی در عمل وقتی پيامبر مبعوث شدند آنها تفرقه جويی كردند.

وی در پايان اظهار كرد: زمخشری تناقض بين اين دو آيه را اينگونه حل كرد كه آيه اول را نقل قول از مشركان فرض كرد و آيه بعدی را قول خداوند؛ چرا كه اگر هر دو را قول خداوند بدانيم اين ناهماهنگی و تناقض مشهود است، اما بنده اين قول زمخشری را صحيح نمی‌دانم؛ زيرا قول وی خلاف ظاهر بوده و ظاهر اين است كه هر دو آيه قول خود خداوند باشد؛ لذا برای حل آن به قول شهيد مطهری برمی‌گرديم كه در جلسه آينده به آن می‌پردازيم.