اخبار قرآنی 18 مرداد ماه91

گروه انديشه: مدرس حوزه علميه قم با اشاره به اين‌كه روايات مربوط به افضليت امام علی(ع) بر بعضی انبيای الهی، تا حد زيادی ناگفته مانده است، به توضيح دو روايت درباره استدلالات قرآنی بر برتری مقام اميرالمؤمنين(ع) پرداخت.

حجت‌الاسلام و المسلمين عبدالكريم پاك‌نيای تبريزی، مدرس حوزه علميه قم و مؤلف چندين اثر در حوزه سيره اهل بيت(ع)، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآن (ايكنا)، با اشاره به رواياتی چند به موضوع افضليت مقام اميرالمؤمنين(ع) نسبت به برخی از انبيای الهی(ع) پرداخت و اظهار كرد: روايات چندی در باب افضليت امام(ع) بر بعضی از انبيای الهی وجود دارد كه تا حدی ناگفته مانده است.

وی با اشاره به يكی از روايات ناظر به اين موضوع گفت: اميرالمؤمنين(ع) در همان روزهای آخر عمر شريف خويش و پس از ضربت خوردن و در بستر بيماری، معمولاً به ياران خويش «سلونی قبل ان تفقدونی» می‌فرمودند. يكی از ياران امام با نام صعصعة ابن سوهان نقل كرده كه روزی از محضر ايشان از فضائلشان سؤال كرده و پرسيدم: يا اميرالمؤمنين(ع)! شما افضل هستيد يا انبياء الهی؟!

اين محقق و پژوهشگر تصريح كرد: امام(ع) به صعصعه می‌فرمايند: من برتر از آدمم، به آدم(ع) گفته شد كه همه چيز بخورد، مگر گندم كه آن را برای شما مباح نكرديم. سپس امام(ع) با استفاده از آيات قرآن می‌فرمايد كه آدم(ع) از اين ميوه ممنوعه استفاده كرد، ولی من در طول عمر خود از گندم استفاده نكردم.

وی ادامه داد: صعصعه سپس از علت افضليت امام(ع) بر حضرت نوح(ع) می‌پرسد و امام(ع) چنين پاسخ می‌دهند كه من برتر از نوحم؛ نوح(ع) در طول زندگی خويش آزار و اذيت بسياری ديد، اما نفرين كرد و گفت: «... رَبِّ لَا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ دَیَّارًا؛ پروردگارا هيچ كس از كافران را بر روى زمين مگذار »(نوح/26). اما من با اين همه مصائبی كه در اين مدت ديده‌ام، هرگز لب به نفرين اين امت نگشودم.

حجت‌الاسلام پاك‌نيا اضافه كرد: صعصعة در ادامه از سبب افضليت امام(ع) بر ابراهيم(ع) می‌پرسد و امام(ع) پاسخ می‌دهند كه ابراهيم(ع) در مقام توحيد به خداوند گفت: «رَبِّ أَرِنِی كَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن قَالَ بَلَى وَلَكِن لِّیَطْمَئِنَّ قَلْبِی؛ پروردگارا، به من نشان ده‏؛ چگونه مردگان را زنده می‌كنى‏؟) فرمود: «مگر ايمان نياورده‏اى‏؟» گفت‏: «چرا، ولى تا دلم آرامش يابد».

اين محقق و پژوهشگر تصريح كرد: امام(ع) به صعصعه می‌فرمايد: زمانی‌كه ابراهيم از خداوند درخواست كرد كه زنده شدن مردگان را ببيند، گفت كه می‌خواهد قلبش اطمينان يابد و يقينش بيشتر شود؛ اما ايمان من به مرتبه‌ای بود كه گفتم: «لو كشف الغطاء ماازدادت يقينا»؛ اگر همه پرده‌ها نيز برداشته شود، يقين و ايمان من افزوده نخواهد شد.

وی اضافه كرد: صعصعه در ادامه از سبب افضليت امام(ع) بر موسی(ع) می‌پرسد و امام(ع) پاسخ می‌دهد. امام(ع) فرمود زمانی كه موسی(ع) به نزد فرعونيان برای اعلان نبوت خود و فرمان الهی رفت خداوند متعال به ايشان يد بيضاء و عصا را به عنوان معجزه داد، اما موسی(ع) گفت: «وَلَهُمْ عَلَیَّ ذَنبٌ فَأَخَافُ أَن یَقْتُلُونِ؛ و [از طرفى] آنان بر [گردن] من خونى دارند و می‌‏ترسم مرا بكشند»(شعراء/14). موسی(ع) از خداوند خواست تا هارون را يار و ياور او قرار دهد.

اين مدرس حوزه علميه قم تصريح كرد: امام علی(ع) می‌فرمايد: اما زمانی كه پيامبر اسلام(ص) مرا مأمور كرد كه سوره برائت را به سوی فرعون‌های مكه ببرم، با آنكه در جنگ‌های بدر و اُحد، بزرگان آنان را كشته بودم و از من عداوت داشتند، با اين حال با كمال ميل فرمان پيامبر(ص) را پذيرفتم و ذره‌ای به دلم خوف نيامد و كسی را برای كمك و ياری نخواستم.

اين نويسنده آثار متعدد در حوزه سيره اهل بيت(ع) افزود: صعصعه در ادامه از امام(ع) می‌پرسد كه يا اميرالمؤمنين(ع) آيا شما افضل هستيد يا حضرت عيسی(ع). امام پاسخ داد: من، چون زمانی كه درد زايمان مادر عيسی(ع) را فراگرفت، فرمان الهی رسيد كه ای مريم! از بيت‌المقدش بيرون برو كه اينجا عبادتگاه است و جای زايمان نيست...؛ اما مادر من (فاطمه بنت اسد) زمانی كه خواست مرا به دنيا بياورد و آثار وضع حمل بر او ظاهر شد، ديوار كعبه شكافته شد و مادرم سه روز مهمان حضرت پروردگار بود.

حجت‌الاسلام پاك‌نيا در ادامه سخنان خود با اشاره به اين‌كه در روايت ديگری افضليت امام علی(ع) نسبت به برخی ديگر از انبيای الهی بيان شده است، گفت: حُرّه دختر حليمه سعديه (خواهر رضاعى پيامبر(ص)) روزى به كاخ حكومتى حجاج بن يوسف وارد می‌شود؛ حجاج از طرز برخورد و حركات وزين او متوجه می‌شود كه او يك زن معمولى نيست. حجاج از نام و نشان او می‌پرسد و می‌گويد: آيا تو حُرّه دختر حليمه سعديه‌اى؟! به من خبر داده‌اند كه تو على(ع) را برتر از صحابه پيامبر(ص) و خلفا می‌دانی! حرّه گفت: نه‌تنها ايشان را از صحابه، بلكه از تمام افرادى كه از صحابه بهترند، نيز افضل از آنها مى‌دانم.

اين محقق و پژوهشگر ادامه داد: حجاج از حرّه می‌خواهد تا مقصود خويش را روشن‌تر بيان كند و حرّه بدو پاسخ می‌دهد كه بهتر از اصحاب پيامبر(ص) بسيارند و آدم، نوح، لوط، ابراهيم، موسى، سليمان (عليهم السلام) و ... از آن جمله‌اند و من علی(ع) را افضل از آنها می‌دانم. حجاج از اين سخن آن زن آزرده شده و به او هشدار می‌دهد كه اگر بر اين ادعای خود در برتری علی(ع) بر برخی از انبياء دليل و برهان قوی اقامه نكند، او را خواهد كشت.

وی افزود: حرّه با شهامت استدلال قاطعی بر كلام خود از آيات قرآن می‌آورد و می‌گويد: قرآن درباره آدم(ع) مى‌فرمايد: زمانی كه آدم از آن درخت خورد، آدم با ترك اولی به پروردگار خود عصيان ورزيد: «وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى»(طه/121)؛ ولى درباره حضرت على(ع) و خانواده‌اش مى‌فرمايد: «إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاء وَكَانَ سَعْیُكُم مَّشْكُورًا؛ اين [پاداش] براى شماست و كوشش شما مقبول افتاده است»(انسان/22).

اين مدرس حوزه علميه قم اظهار كرد: حرّه ادامه می‌دهد: خداوند متعال حضرت آدم (ع) را در بهشت آزاد گذاشت و فقط او را از گندم ممنوع كرد و فرمود: «وَلاَ تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ»(اعراف/19)؛ ولى او با همسرش به نزديك آن درخت رفتند و از آن خوردند. اما اميرامؤمنين(ع) در عين حالی‌كه تمام نعمت‌ها بر او حلال بود، از نان گندم نخورد. حجاج اين استدلال قرآنی آن زن را تحسين كرد و از او خواست تا برترى على(ع) را بر نوح(ع) و لوط(ع) بيان كند.

وی با اشاره به سخنان حرّه در بيان برتری مقام علی(ع) بر نوح(ع) و لوط(ع) با اشاره به آيه دهم سوره تحريم خاطرنشان كرد: خداوند برای مثال براى كافران، زن‌هاى لوط(ع) و نوح(ع) را نام‌ برده كه به آن دو پيامبر بزرگوار خيانت كردند؛ گرچه آنان همسر دو پيغمبرند، اما اين امر باعث رفع عذاب آنها نخواهد شد و در روز قيامت به هر دو خطاب می‌شود كه به همراه اهل آتش به جهنم داخل شويد؛ اما اميرالمؤمنين(ع) را همسری است كه خشنودى او، خشنودى خدا و خشم او خشم خداست؛ هم‌چنان كه پيامبر(ص) فرمود: «يا فاطمة(س) ان الله يغضب لغضبك و يرضی لرضاك».

نويسنده چندين اثر در حوزه سيره اهل بيت(ع) اضافه كرد: حجاج ديگربار آن زن را مورد تحسين قرار می‌دهد و از او سبب برترى على(ع) بر ابراهيم خليل(ع) را می‌پرسد و حرّه در خصوص مقايسه مدارج ايمانی و يقينی حضرت ابراهيم(ع) و امام علی(ع) استدلال قرآنی می‌آورد كه در توضيح روايت قبل بدان اشاره شد.

وی افزود: حجاج دوباره اين استدلال حرّه را تحسين می‌كند و از او سبب برترى على(ع) بر موسى(ع) را جويا می‌شود. حرّه با اشاره به آيات سوره قصص می‌گويد: موسى(ع) وقتى كه در دفاع از مظلوم يكى از ياران فرعون را كشت و به او خبر دادند كه طرفداران فرعون مى‌خواهند تو را به قتل برسانند، در حالى كه مى‌ترسيد، از مصر خارج شد و به سوى مدين رفت؛ اما امام على(ع) در ليلة‌المبيت، در حالى كه خطر قتل او حتمى بود، به جاى پيامبر(ص) خوابيد و جان خود را فداى او كرد و اين عمل ايشان، مورد تقدير خداوند قرار گرفت(بقره/207).