ضرورت دعا بعد از تلاوت
در ادب سوّم خواندیم كه دعا قبل از شروع تلاوت یكی از آداب تلاوت قرآن است. یكی دیگر از جاهایی كه دعا مؤثّر و به اجابت نزدیك است، بعد از قرائت قرآن میباشد.
كسی كه در خلوت قرآن را با رعایت آدابش تلاوت كند، میتواند امیدوار باشد كه شرایط، برای اجابت دعا آماده است. زیرا نورانیّت قرآن موجب نورانیت زمان و مكان میشود و چه بسا قاری قرآن نیز در سایه نورانیت قرآن، از نظر روحی و معنوی دگرگون شود، در نتیجه فضا برای دعا و استجابت آن مهیّا شود.
رعایت این ادب در جلسات قرآن به دو علت سزاوارتر است:
الف. اینگونه جلسات معمولاً در مساجد و اماكن متبرّكه برگزار میشود و این شرافت و قداست جلسه را دو چندان میكند و در استجابت دعا، شرافت مكان نقش بسزایی دارد.
ب. جلسات قرآنی محلّ اجتماع افراد صالح و متدیّن است، به ویژه نوجوانان و جوانانی كه كمتر به گناه و معصیت آلوده شدهاند. از طرفی اگر دعا و درخواست به صورت دستهجمعی باشد، امكان اجابت آن بیشتر است. به همین جهت معمولاً پایانبخش جلسات قرآن دعای پایانی آن است.
دعا به هر زبانی و هر طور كه باشد خوب است، ولی توصیه شده است كه هنگام دعا، از دعاهایی كه از پیشوایان دینی رسیده است استفاده شود. از اینرو سفارش ما به قرآن دوستان گرامی این است كه در پایان جلسات قرآنی از دعاهای مأثور پیشوایان دینی استفاده كنند. در این قسمت دو دعا كه مخصوص پایان قرائت و فراغت از تلاوت قرآن است تقدیم میشود.
دعای اوّل
در كتب حدیث آمده است كه صادق آل محمّد ـ علیهم السّلام ـ هنگام فراغت از تلاوت قرآن این دعا را میخواند:
اَللّهُمَّ اِنّی قَدْ قَرَأْتُ ما قَضَیْتَ مِنْ كِتابِكَ الَّذی اَنْزَلْتَ عَلی نَبِیِّكَ الصّادِقِ، فَلَكَ الْحَمْدُ رَبَّنا.
اَللّهُمَّ اجْعَلْنی مِمَّنْ یُحِلُّ حَلالَهُ وَ یُحَرِّمُ حَرامَهُ، وَ یُؤْمِنُ بِمُحْكَمِهِ وَ مُتَشابِهِهِ، وَ اجْعَلْهُ لی اُنْساً فی قَبْری، وَ اُنْساً فی حَشْری، وَ اجْعَلْنی مِمَّن تُرَقّیهِ بِكُلِّ ایَهٍ قَرَأَها دَرَجَهً فی اَعْلا عِلِّیّینَ، امینَ رَبَّ الْعالَمینَ.[1]
بار خدایا! همانا من كتابت را كه بر پیامبر راستگویت نازل كردی خواندم. پس ای خدا حمد و ستایش از آنِ توست.
پروردگارا! مرا از كسانی قرار ده كه حلال قرآن را حلال و حرامش را حرام بشمارد. و به آیات محكم و متشابه آن ایمان بیاورد. خدایا قرآن را در قبر و روز رستاخیز مونس و همنشین من بگردان، و مرا از كسانی قرار ده كه با هر آیهای كه از آن میخوانند یك درجه در بهشت بالا میروند. دعای مرا اجابت كن ای پروردگار عالمیان.
دعای دوّم
حذیفه یكی از یاران رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ میگوید:
با پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ نماز میخواندیم، پس سوره بقره را آغاز نمود. هنگامی كه از قرائت آن فراغت یافت، همان دعایی را كه در ختم قرآن میفرمود شروع به خواندن كرد متن دعا چنین است:
اَللّهُمَّ ارْحَمْنی بِالْقُرْآنِ، وَ اجْعَلْهُ لی اِماماً وَ نُوراً وَ هُدیً وَ رَحْمَهً، اَللّهُمَّ ذَكِّرْنی مِنْهُ ما نَسیِتُ، وَ عَلِّمْنی مِنْهُ ما جَهِلْتُ، وَ ارْزُقْنی تِلاوَتَهُ آناءَ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ، وَ اجْعَلْهُ حُجَّهً لی یا رَبَّ الْعالَمینَ.[2]
بار خدایا! به بركت قرآن بر من ببخشای، و قرآن را پیشوا و مایه نور و هدایت و بخشایش من قرار ده، بار خدایا! آنچه را كه از آن فراموش كردم به خاطرم بیاور، و آنچه را كه از آن نمیدانم به من بیاموز، و تلاوتش را در ساعات شب و در آغاز و انجام روز نصیبم كن، و آن را ـ ای پروردگار جهانیان ـ دلیل و راهنمای من قرار ده.
[1] . بحار الانوار، ج 89، ص 207.
[2] . المحجّه البیضاء، ج 2، ص 227.
قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ یُنشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (بگو در زمین بگردید و بنگرید خداوند چگونه آفرینش را آغاز کرده است، سپس خداوند به همین گونه، جهان را ایجاد می کند خداوند یقیناً بر هر چیز تواناست) /عنکبوت20
