معنی اخلاص
اخلاص در تلاوت به این معناست كه خواننده قرآن، از ابتدای قرائت تا انتهای آن فقط رضایت و خشنودی خدا را در نظر بگیرد. اصولاً هر عبادتی وقتی مقبول درگاه الهی است كه با خلوص نیّت همراه باشد.
امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود:
«اِنَّمَا الْاَعْمالُ بِالنِّیّاتِ».[1]
این گفتار امام ششم ـ علیه السّلام ـ است كه اعمال هر كسی بستگی به نیّت او دارد. یكی از جاهایی كه شیطان در كمین نشسته است تا راهزن عبادت باشد، هنگام تلاوت قرآن است. به ویژه اگرقاری قرآن در مجلسی و در حضور جمعی از مردم تلاوت میكند باید مراقب باشد كه شیطان در حریم قرائت او وارد نشود. گاهی شیطان چنین القا میكند: «ببین چقدر زیبا تلاوت میكنی، و مردم تو را تشویق میكنند». یا به قاری و خواننده قران تلقین میكند كه: «تو از سایرقاریان بهتر تلاوت میكنی، به همین خاطر است كه مردم به تو احترام میكنند». چه بسا اتفاق میافتد قاری قرآن در تمام طول قرائتش به این نوع مسائل فكر میكند، وقتی قرائتش تمام شد به خود میآید و متوجه میشود تنها چیزی كه در نظر نداشته است، خلوص نیّت، رضایت خداوند و معانی كلام خدا بوده است.
گاهی اوقات انسان در منزل به تنهایی قرآن را زمزمه میكند، باز میبینی شیطان دست از سر انسان بر نمیدارد تا شروع به تلاوت میكند، انواع و اقسام افكار وخاطرهها به ذهن انسان هجوم میآورد. چه بسا كسی گمشدهای داشته و یا مطلبی را فراموش كرده است و قبلاً هر قدر به ذهن خود فشار آورده، گمشدهاش را نیافته است، ولی همین كه شروع به قرائت میكند تمام این مسائل به یادش میافتد.
چه باید كرد؟ در ادب چهارم و پنجم در این مورد بیشتر صحبت خواهیم كرد. این جا به طور اجمالی میگوییم؛ هر وقت خواستیم قرآن بخوانیم، باید در تمام مدّت قرائت توجه داشته باشیم كه قرآن، كلام خداست و هیچ كلامی محترمتر از قرآن نیست و هدف ما از قرائت آن، اطاعت دستورخداوند واعلام بندگی به درگاه اوست. با تلاوت قرآن میخواهیم مفاهیم آن را بفهمیم تا با عمل به آیات آن، در زمره رستگاران قرار گیریم.
پاداش اخلاص در تلاوت: شما برادر وخواهر مسلمان اگر بتوانی قرآن را با اخلاص بخوانی، پاداشی بس عظیم در انتظار توست. ببین پیامآور قرآن در این زمینه چه میگوید:
«وَ مَنْ قَرأَ القُرْآنَ ابْتِغاءَ وجهِ اللهِ و تَفَقَّها فی الدّین، كانَ لهُ مِنُ الثَّوابِ مِثْلُ جمیعِ ما اُعْطِیَ الملائكَهُ و الأنبیاءُ وَ المُرسَلُونَ».[2]
كسی كه برای رضایت خدا و به خاطر فهمیدن دین خدا قرآن بخواند، پاداش او مانند همه پاداشی است كه خدا به فرشتگان، پیامبران و رسولان خود میدهد.
اگر ما اراده كنیم قرآن را با اخلاص بخوانیم و در این راه كوشش كنیم به طور حتم خداوند نیز ما را یاری میكند. البته در این جا، دعا و خواستن از خداوند نیز شرط است. از او بخواهیم كه: پروردگارا! ما را دعوت به خواندن كتابت كردی، اجابت كردیم، ما را یاری كن تا در تمام مدّت تلاوت، فقط رضایت تو را قصد كنیم.
امام صادق ـ علیه السّلام ـ دعایی را در زمینه «حفظ قرآن» از پیامبر عظیم الشّأن اسلام نقل میكند. در بخشی از این دعا به این مسأله چنین اشاره شده است:
وَ اجْعَلْنی أَتْلُوهُ علَی النَّحْوِ الَّذی یُرْضیكَ عَنّی».[3]
ـ خدایا ـ مرا به تلاوت آن (قرآن)، آن گونه كه باعث خشنودی توست وادار كن.
[1] . بحار الانوار، علّامه مجلسی، مؤسسه الوفاء، بیروت، 1403، ج 67، ص 210.
[2] . وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملی، ج 4، ص 838.
[3] . سنن النّبی، علامه طباطبایی، انتشارات كتابفروشی اسلامیه، تهران، 1354، ص 353.
قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ یُنشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (بگو در زمین بگردید و بنگرید خداوند چگونه آفرینش را آغاز کرده است، سپس خداوند به همین گونه، جهان را ایجاد می کند خداوند یقیناً بر هر چیز تواناست) /عنکبوت20
