تلاوت قرآن

ثواب قرائت قرآن كریم

حضرت امام محمد باقر ـ علیه السّلام ـ فرمود: «قرآن را بیاموزید زیرا قرآن در بهترین صورت‌ها كه مردم دیده‌اند روز قیامت بیاید و مردم در یكصد و بیست هزار صف هستند، كه هشتاد هزار آن صف‌ها از امت محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ است و چهل هزار صف از امت‌های دیگر، پس به صورت مردی در برابر صف مسلمانان در آید و آنها به وی نظر كنند و گویند: «معبودی جز خدای بردبار و كریم نیست، همانا این مردی از مسلمانان است كه به سیما و صفت، او را بشناسیم جز این‌كه او درباره قرآن كوشاتر از ما بوده و از این رو درخشندگی و زیبایی و روشنی بیشتری به او داده شده كه به ما داده نشده و سپس از آنها بگذرد تا در صف شهیدان قرار بگیرد، شهداء به او نظر كنند و گویند: معبودی جز خدای پروردگار مهربان نیست، این مرد از شهیدان است كه ما او را به سیما و صفت شناسیم، جز این‌كه او از شهیدان در دریاست و از اینجا به او زیبایی و برتری داده‌اند و به ما نداده‌اند، فرمود: بگذرد تا به صورت شهیدی در برابر صف شهیدان دریا برسد، پس آنان به او نگاه كنند و شگفت آنها بسیار گردد و گویند: این از شهیدان در دریاست كه ما او را به علامت و صفت بشناسیم جز این‌كه آن جزیره كه این مرد در آن شهید شده هولناك‌تر از جزیره‌ای است كه ما در آن گرفتار شدیم.
روی این جهت است كه به او درخشندگی و زیبایی و روشنی بیشتری از ما داده‌اند، پس از آنان بگذرد تا به صف پیامبران و مرسلین برسد، در صورت یك پیامبر مرسل، پس پیامبران به او نگاه كنند و تعجبشان بیشتر گردد.
و گویند: براستی این پیامبر مرسلی است كه ما او را به نشانی و وصفش می‌شناسم جز این‌كه به او برتری بسیاری داده شده است. پس همگی پیامبران گرد آیند و خدمت رسول خدا آیند و از او پرسند و گویند: ای محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ این كیست؟!
فرماید: آیا او را نمی‌شناسید؟ گویند: ما او را نشناسیم، او از آنهایی است كه خدا بر او خشم نكرده است.
پس رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: «این حجت خدا بر مردم است. پس سلام كند و بگذرد تا به صف فرشتگان برسد به صورت فرشته‌ای، پس فرشتگان به او نظر كنند و سخت در شگفت روند و چون برتری او را ببینند بر آنها گران آید و گویند: پروردگار ما، این بنده‌ای از فرشتگان است كه او را به نشانی و وصفش بشناسیم جز این‌كه او از نظر مقام و مرتبه نزدیك‌ترین فرشتگان است نزد خدای ـ عزّوجل ـ و از این نظر نور و جمالی دارد كه ما نداریم.
پس بگذرد تا به درگاه ربّ ـ تبارك و تعالی ـ رسد و پای عرش به سجده افتد، خدای او را ندا كند: ای حجت من در زمین و ای سخن راست و گویایم! سر بردار و بخواه تا به تو داده شود و شفاعت كن، تا شفاعتت پذیرفته شود، پس سر بردارد و خدای به او فرماید: بندگان مرا چگونه دیدی؟
عرض كند: بار پروردگارا، برخی از ایشان مرا نگهداری كردند و محفوظ داشتند و چیزی از مرا ضایع نكردند و برخی از ایشان مرا ضایع كردند و حق مرا سبك شمردند و مرا تكذیب كردند، با این‌كه من حجت تو بر تمامی بندگانت بودم.
پس خدای ـ تبارك و تعالی ـ فرماید: به عزت و جلال خودم و مكانت والایم سوگند! امروز بهترین ثواب را به تو بدهم و دردناك‌ترین كیفر را به خاطر تو بدهم. قرآن به صورت مردی رنگ پریده و متغیر كه اهل محشر او را ببینند درآمده و به مردی از شیعیان كه او را می‌شناخته می‌گوید: ای بنده خدا من تو را می‌شناسم پس بدان منم كه تو را به شب بیداری كشیدم و در زندگیت تو را به تعب می‌افكندم، درباره من ناهنجار شنیدی و رانده در گفتار شدی، آگاه باش كه همانا هر تاجری سود خود را دریافت كند و من امروز پشتیبان و پشت سر تو هستم و گوید: پروردگارا بنده توست و تو به او داناتری كه رنجش درباره من بود و مواظب بر من، به خاطر من با دشمنانم دشمنی می‌كرد و دوستی و خشمش درباره من بود.
پس خدای ـ عزّوجلّ ـ فرماید: بنده‌ام را وارد بهشتم كنید و از جامه‌های بهشتی به او بپوشانید و تاج بر سرش نهید و چون با او چنین كنند او را به قرآن نشان دهند و گویند: آیا به آن چه درباره دوستت رفتار شده خشنود شدی؟ گوید: بار پروردگارا! من اینان را كم شمرم، خیر را درباره‌اشاره افزون كن!
خداوند فرماید: به عزت و جلال و ارتفاع مقامم سوگند امروز به او و هر كه در پایه اوست پنج چیز دهم. آگاه باش! كه ایشان جوانانی باشند كه پیر نشوند، تندرستانی باشند كه بیمار نگردند و توانگرانی باشند كه ندار نشوند و خرسندانی باشند كه غمگین نشوند و زنده‌هایی باشند كه نمی‌میرند.»[1]
امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: «همانا این قرآن كتابی است كه در آن جایگاه نور هدایت و چراغ‌های شب تار است. پس شخص تیزبین باید كه در آن دقت كند و برای پرتواش نظر خویش را بگشاید، زیرا كه اندیشیدن زندگانی دل بینا است، چنانچه آن‌كه جویای روشنی است در تاریكی‌ها به سبب نور راه پیماید.»[2]
رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: قرآن راهنمای گمراهی است و بینائی از هر كوری است و سبب گذشت از لغزش‌هاست و روشنی در هر تاریكی و در پیشامدها پرتویی است و نگاهدارانده از هر هلاكتی است و (ره) جویی در هر گمراهی و بیان كننده هر فتنه و اشتباهی است و انسانی را از دنیا به آخرت رساند و در آن است كمال دین شما، و هیچ كس از قرآن روی‌گردان نشود جز به سوی دوزخ.»[3]
حضرت علی ـ علیه السّلام ـ در فضل قرآن چنین می‌فرماید: «اگر همه مردم كه مابین مشرق و مغرب هستند بمیرند، من از تنهایی هراس نكنم، پس از آن‌كه قرآن با من باشد.» و آن حضرت شیوه‌اش این بود كه هرگاه «مالك یوم الدین» را می‌خواند، آن قدر آن را تكرار می‌كرد كه نزدیك بود بمیرد.[4]
امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرموده‌اند: «رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرموده است: همانا اهل قرآن در بلندترین درجات آدمیان است به جز پیامبران و مرسلین، پس حقوق اهل قرآن را اندك و كم مشمارید، زیرا برای ایشان از طرف خدای عزیز و جبار، مقام بلندی است.»[5]
امام صادق ـ علیه السّلام ـ در مورد فضیلت قاری قرآن می‌فرماید: «هر كه در حال جوانی قرآن بخواند و با ایمان باشد، قرآن با گوشت و خونش می‌آمیزد و خدای ـ عزّوجلّ ـ او را با فرشتگان پیغام برنده و نیك رفتارش رفیق كند و قرآن برای او در روز قیامت پرده و مانعی از آتش باشد و گوید: بار پروردگارا هر كارگری به مزد كار خویشتن رسیده جز كارگر من، پس گرامی‌ترین عطایای خود را به او برسان. فرمود: پس خدای عزیز و جبار دو جامه از جامه‌های بهشتی به او بپوشاند و بر سرش تاج كرامت نهاده شود، پس به قرآن گرفته شود: آیا ما تو را درباره این شخص خشنود كردیم؟ قرآن گوید: بار پروردگارا من برتر از این درباره او میل داشتم. پس نامه امان از دوزخ را به دست راستش دهند و فرمان جاویدان ماندن در بهشت را در دست چپش گذارند و وارد بهشت شود، پس به او گفته شود: بخوان قرآن را و یك درجه بالا برو، پس به قرآن گویند: آیا خشنود شدی؟ گوید: آری. حضرت فرمود: هر كس قرآن بسیار بخواند و با این‌كه حفظ آن بر او دشوار است آن را به ذهن خویش بسپارد، خدای ـ عزّوجلّ ـ دوبار پاداش آن را به او بدهد.»[6]
ابان بن تغلب از امام صادق ـ علیه السّلام ـ روایت می‌كند كه فرمود: «مردم روایات چهار گونه هستند، من عرض كردم: فدایت شوم آنها كیانند؟ فرمود: یكی مردی كه ایمان دارد ولی قرآن به او داده نشده و دیگر مردی كه قرآن را دارد ولی ایمان ندارد، سوم مردی كه هم قرآن را به او داده‌اند و هم ایمان را و چهارم مردی كه نه قرآن را داراست و نه ایمان را. عرض كردم: قربانت گردم، برای من حال اینها را بیان و شرح فرمایید، فرمود: اما آنكه ایمان دارد ولی قرآن بدو داده نشده چون میوه است كه مزه‌اش شیرین است ولی بو ندارد و اما آن كس كه قرآن را داراست ولی ایمان ندارد چون برگ درخت مو است كه بویش خوش است ولی مزه تلخ دارد و اما آن كس كه هم قرآن را داراست و هم ایمان دارد چون ترنج است كه هم خوشبو است و هم خوش مزه ولی آن كس كه نه قرآن به او داده شده و نه ایمان، مانند هندوانه ابوجهل است كه بو ندارد و مزه‌اش نیز تلخ است.»[7]
حضرت امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: «رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: حاملین قرآن، نمایندگان و سرپرستان اهل بهشتند و مجتهدان جلوداران اهل بهشتند و پیامبران آقایان اهل بهشتند.»[8]
یعقوب احمر گوید: «به حضرت صادق ـ علیه السّلام ـ عرض كردم: قدایت شوم، من قرآن را خواندم ولی از ذهنم رفته است. دعا كنید خداوند آن را به من بیاموزد. گوید: آن حضرت از این مطلب كه من خدمتش گفتم ناراحت شد و فرمود: خداوند آن را به تو و ما همگی یاد دهد. گوید: ما نزدیك ده نفر بودیم ـ پس فرمود: سوره‌ای كه مردی می‌خواند با اوست تا گاهی كه آن را واگذارد، پس روز قیامت در زیباترین صورت نزدش آید و بر او سلام كند.
آن مرد گوید: تو كیستی؟ گوید: من فلان سوره‌ام و اگر تو به من متصل بودی و نگاهم داشته بودی تو را در این درجه فرود می‌آوردم، پس بر شما باد به ملازمت قرآن، پس فرمود: برخی از مردم هستند كه قرآن می‌خوانند تا گفته شود فلان كس قاری قرآن است و برخی برای آوازه‌خوانی آن را یاد می‌گیرند كه بگویند: فلانی خوش صدا است و برخی قرآن می‌خوانند برای سودجویی و به دست آوردن دنیا و چیزی در آنها نیست و برخی هستند كه قرآن می‌خوانند تا از آن در نمازشان و در شب و روزشان منتفع شوند.»[9]

[1] . اصول كافی، ص 394 ـ 397، 400، 401.
[2] . همان.
[3] . همان.
[4] . اصول كافی، ص 403 ـ 406.
[5] . همان.
[6] . همان.
[7] . اصول كافی، ص 407 ـ 409.
[8] . همان.
[9] . اصول كافی، ص 410‌ـ 413.