پاسخ به:حفظ قرآن
یک شنبه 8 مرداد 1391 9:45 AM
| اهمیت حفظ قرآن2 |
|
مردي به رسول خدا ـ صلي اللّه عليه و آله ـ گفت: او را به ازدواج من درآور. حضرت فرمود: چيزي داري به وي دهي؟ مرد گفت: خير. حضرت فرمود: حتي انگشتري از فلز! مرد معذرت خواست. حضرت پرسيد: از قرآن چه ميداني؟ مرد پاسخ داد: سورهي فلان و فلان و همينطور سورههايي كه حفظ بود، برشمرد. حضرت فرمود: آيا ميتواني از حفظ بخواني؟ گفت: آري. پيامبر ـ صلي اللّه عليه و آله ـ فرمود: تو را به ازدواج او درآوردم، در برابر آنچه از قرآن به وي ميآموزي.[1] 3. تقدم حافظان در صحنههاي اجتماعي در صدر اسلام، ملاك تقدم افراد در كارهاي مهم و حساس اجتماعي دانستن قرائت و حفظ قرآن بود. پيامبر اسلام ـ صلي اللّه عليه و آله ـ قاريان و حافظان را به منصبهايي چون فرماندهي و امامت جماعت ميگماشت. در روايات چنان ميخوانيم كه نبي اكرم ـ صلي اللّه عليه و آله ـ مقرر داشت هر مسلماني بيش از ديگران قرآن فرا گرفته، گرد آورده يا حفظ كرده است بر ديگران فرمان راند و بر مردگان نماز گزارد.[2] در جنگ احد وقتي خواستند پيكر شهيدان را به خاك سپارند، شهيدي كه بيشتر ميدانست مقدم بود يا مدفن آن كه آيات بيشتري به خاطر سپرده بود، نزديكتر به حمزه قرار ميدادند.[3] روزي پيامبر اسلام ـ صلي اللّه عليه و آله ـ جمعي را به سفري ميفرستاد، از آنها پرسيد: چقدر قرآن ميدانيد؟ يكي از آنها ـ كه از همه جوانتر بود ـ پاسخ داد: من سورهي بقره و چند آيهي ديگر از قرآن ميدانم. فرمود: برويد، اين شخص سرپرست و امير شما است. گفتند: شخصي كه شما ميفرماييد از همه جوانتر است! پيامبر ـ صلي اللّه عليه و آله ـ فرمود: او سورهي بقره را ميداند.[4] در عصر نبوي، حفظ قرآن چنان اهميت داشت كه حتي غلامان حافظ نيز بر مردم عادي مقدم شمرده ميشدند. وقتي مهاجران به مدينه هجرت كردند، سالم غلام ابو حذيفه، به دليل اينكه از همه به فنون قرائت و حفظ قرآن آشناتر بود، امامت جماعت آنها را بر عهده داشت.[5] 4. اختصاص مستمري از بيت المال قاريان و حافظان قرآن در مسائل مادي نيز از توجه ويژه برخوردار بودند و بخشي از بيت المال مسلمانان به آنان اختصاص داشت. اميرمؤمنان ـ عليه السلام ـ فرمود: آن كه اسلام را بپذيرد، فرمانبردار باشد و قرآن را قرائت و حفظ كند، هر سال دويست دينار از بيت المال بهرهمند ميشود؛ و اگر در دنيا به طور كامل به او داده نشود، روز قيامت ـ كه نياز بيشتري دارد ـ دريافت خواهد كرد.[6] در منابع تاريخي چنان ميخوانيم كه امام علي ـ عليه السلام ـ براي آنان كه قرآن قرائت ميكردند، دوهزار دوهزار از بيت المال اختصاص ميداد.[7] برخي از مراجع عظام مانند آيتالله العظمي گلپايگاني ـ قدس سره ـ [8] و آيتالله صافي ـ دام ظلّه العالي ـ شهريهيي به حافظان قرآن اختصاص دادهاند و در اين زمينه، از سيرهي اميرمؤمنان ـ عليه السلام ـ پيروي كردهاند. آيتالله العظمي گلپايگاني ـ قدس سره ـ در آغاز برقراري شهريهي خويش اعلام كرد: هر طلبهاي كه حافظ قرآن باشد، در هر رتبهيي كه شهريه بگيرد، شهريهاش را دو برابر ميكنم. او همچنين براي تشويق حافظان كل كشور، (چه روحاني و چه غير آن) زماني دستور داد براي همه حقوق تعيين كنند.[9] بعد از رحلت وي، داماد گرانقدرش حضرت آيتالله صافي ـ دام ظلّه العالي ـ اين سيره را دنبال كرد. او اكنون به طلبههايي كه حافظ قرآن باشند دو برابر شهريه ميدهد. امروزه اين حركت در حوزهي علميهي قم به صورت يك فرهنگ درآمده است. شوراي مديريت حوزه حافظان قرآن را درجه بندي كرده است و براي حافظ 5 جزء تا كل قرآن، به تناسب محفوظات، شهريهي مخصوصي در نظر گرفته است. [1] . صحيح بخاري، ج 8، ص 19. [2] . پژوهشي نو دربارهي قرآن كريم، سيد جعفر مرتضي عاملي، ص 64. (به نقل از الطبقات الكبري، ج 8، ص 89) [3] . تاريخ قرآن، ص 231. [4] . مجمع البيان، ج 1، ص 32. [5] . ر.ك: معجم حفاظ القرآن عبر التاريخ، ج 1، ص 257. [6] . من دخل في الاسلام طائعا و قرأ القرآن ظاهرا فله في كل سنة مائتا دينار في بيت مال المسلمين، ان منع في الدنيا اخذها يوم القيامة وافية احوج ما يكون اليها. (مجمع البيان، ج 1، ص 46) بايد توجه داشت كه عبارت «قرأ القرآن ظاهرا» به معناي حفظ كردن قرآن است؛ و اين يك معناي كنايي است. (ر.ك: لسان العرب و تاج العروس، مادهي ظهر) بنابراين، ترجمهي اين عبارت به «خواندن قرآن به طور آشكار» درست نمينمايد. چنانكه برخي از مترجمان تفسير مجمع البيان اينگونه معنا كردهاند. [7] . ان علينا فرض لمن قرأ القرآن الفين، الفين. (كنز العمال، ج 2، ص 239) [8] . رسالت، 18/ 8/ 1368. [9] . مجله بشارت، شمارهي ششم، سال دوم، مرداد و شهريور 1377، ص 38. |
| سيد مجتي حسيني |
