اخبار قرآنی 7مرداد91

گروه كودك و نوجوان: بررسی وضعيت آموزش قرآن به كودكان و نوجوانان استثنايی حكايت از آن دارد كه علی‌رغم توفيقات سازمان آموزش و پرورش استثنايی در اين زمينه مسئولان بايد سعی بيشتری در حل مشكلات ابتدا به شكل استانی و سپس به شكل سراسری داشته باشند.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) بحث دغدغه‌ها و نيازهای آموزشی به كودكان استثنايی در سال‌های گذشته همواره مطرح بود و اقداماتی نيز در اين زمينه انجام شده است، اما هنوز با كمبودهای بسياری روبروست، يكی از موارد آموزشی كه شايد در نقطه نظر اول چندان امكان‌پذير به نظر نرسد، بجث آموزش قرآن به كودكان استثنايی است. اين اقدام اگر چه در نگاه نخست سخت و ناشدنی است، اما با وجود امكانات و تجهيزات لازم نتايج شگفتی خواهد داشت.

چندی پيش اين سوژه در سرويس كودك و نوجوان ايكنا آغاز شد و گفت‌و‌گوهايی با كارشناسان قرآنی و مسئولان مربوطه انجام شد، كه همگی اين كارشناسان با تأكيد بر كمبود‌ها تلاش داشتند تا نشان دهند كه اگر امكانات لازم مهيا باشد، آموزش قرآن به كودكان استثنايی نه تنها سخت و ناشدنی نخواهد بود، بلكه امری است به واقع ضروری و اثر‌گذار.

در اين گزارش تلاش‌داريم تا پاره‌ای از مشكلاتی كه گريبانگير اين قشر از جامعه است را به اختصار بيان كنيم تا شايد توجه مسئولان مربوطه به دانش‌آموزانی كه نيازمند حمايت استثنايی هستند جلب شود.

ريشه‌يابی كمبود مدارس قرآنی

نخستين مسئله‌ای كه در طول فرايند سوژه «بررسی وضعيت آموزش قرآن به كودكان و نوجوانان استثنايی» با آن مواجه شديم، كمبود مدارس قرآنی ويژه دانش‌آموزان استثنايی بود كه به طور مثال استان‌های مازندارن با 5 هزار 700 دانش‌آموز دارای يك مدرسه قرآنی، خراسان رضوی با 11 هزار و 500 دانش‌آموز دارای 11 مدرسه قرآنی، فارس با دارا بودن 8 هزار و 700 دانش‌آموز مجهز به 2 مدرسه قرآنی، كرمان با 4 هزار و 162 دانش‌آموز دارای 6 مدرسه قرآنی، هرمزگان با دارا بودن 2 هزار و 200 دانش‌آموز مجهز به يك مدرسه قرآنی، آذربايجان غربی با دارا بودن 2هزار و 54 دانش‌آموز دارای يك مدرسه قرآنی، لرستان با 3 هزار و 500 دانش‌آموز دارای 4 مدرسه قرآنی، ايلام با 700 دانش‌آموز مجهز به 10 مدرسه قرآنی، سيستان و بلوچستان با 2 هزار و 623 دانش‌آموز دارای 2 مدرسه قرآنی، خراسان رضوی با يك هزار و 7 دانش‌آموز مجهز به يك مدرسه قرآنی هستند.

اين در حاليست كه استان‌های سمنان، مركزی، قم، كهكيلويه و بويراحمد با وجود تحت پوشش قرار دادن جمعيت قابل‌توجهی از كودكان و نوجوانان استثنايی فاقد مدرسه قرآنی هستند و اين وضعيت آماری با توجه به صحبت‌های شاهرخ كرم‌سيما؛ معاون پرورشی سازمان آموزش و پرورش استثنايی كه گفته بود 60 درصد از مراحل آماده‌سازی 100 مدرسه قرآنی ويژه دانش‌آموزان استثنايی تاكنون به انجام رسيده است جای تأمل دارد.

كمبود ابزار و تجهيزات آموزشی مورد نياز

‌البته اين ميان استانی همچون خراسان رضوی علاوه بر دارا بودن 11 مدرسه قرآنی استثنايی مجهز به مدرسه‌ای قرآنی نوين با استفاده از آخرين تجهيزات نرم‌افزاری و شيوه‌های آموزشی به نام «ليلة‌القدر» بوده كه در نوع خود قابل‌توجه است.

اما در مورد دلايل و ريشه‌يابی كمبود كمی مدارس قرآنی در ادامه فرآيند سوژه به پای صحبت برخی از مديران استانی سازمان آموزش و پرورش استثنايی نشستيم كه اغلب آنها اختصاص شيفت بعدازظهر را به مدارس قرآنی و مشكلات آمد و شد دانش‌آموزان استثنايی را برای استفاده از برنامه‌های اين مدارس به عنوان مهمترين دليل ذكر كردند.

فضل‌الله علوی‌يگانه معاون آموزش و پرورش استثنايی استان قم كه فاقد مدرسه قرآنی برای دانش‌آموزان استثنايی است نيز، معتقد است كه به دليل استانی برگزار شدن مدارس استثنايی و اينكه هر يك از آنها به طور ويژه و تخصصی برای يكی از 7 گروه دانش‌آموزان استثنايی مجهز شده‌اند لذا در اغلب موارد دوری راه امكان استفاده كودكان و نوجوانان استثنايی برای شركت در شيفت بعدازظهر و استفاده از برنامه‌های مدارس قرآنی را سلب كرده است.

كمبود نيروی كارشناس مربی قرآنی

يكی ديگر از موانع موجود بر سر راه افراد استثنايی به منظور ارائه خدمات مطلوب قرآن‌آموزی مشكل ابزار و تجهيزات آموزشی مورد نياز در اين روند است كه يا مراكز استانی با كمبود آن مواجه هستند و يا در صورت رفع كمبود مسائل ديگری متوجه دانش‌آموزان استثنايی می‌شود كه به طور مثال در مورد دانش‌آموزان نابينا به عنوان يكی از موفق‌ترين گروه‌های افراد استثنايی در امر آموزش قرآن تهيه قرآن به خط بريل صرفنظر از حجيم بودن آن اغلب به دليل هزينه بر بودنش غيرممكن است.

حسينعلی اتحادنژاد؛ مدير سازمان آموزش و پرورش استثنايی استان فارس در اين مورد معتقد است كه تبديل قرآن به خط بريل به ازای هر جزء قرآن نيازمند طراحی يك جلد كتاب مجزاست و در نتيجه تمام قرآن اگر قرار است به خط بريل تبديل شود، بايد 30 جلد برای آن در نظر گرفت كه علاوه بر حجيم بودن و نقل و انتقال دشوار آن، قيمت 120 هزارتومانی كه برای خريد آن در نظر گرفته می‌شود قدرت خريد را از سوی بسياری از دانش‌آموزان نابينا سلب كرده است.

البته برخی از استان‌ها همچون سيستان و بلوچستان مشكل قرآن به خط بريل را با جايگزين كردن دستگاه‌ها و نرم‌افزارهای كارآمد در اين زمينه مرتفع كرده‌اند كه بنا به گفته غلامرضا فرزانه، مدير سازمان آموزش و پرورش استثنايی اين استان اين مشكل با جايگزينی نرم‌افزارهای قرآنی مرتفع شده است و يا حسين نعمتی فاروجی؛ مدير سازمان آموزش و پرورش استثنايی استان خراسان شمالی از خريد كالاهای آموزشی جايگزين به ابتكار اين سازمان از يك مؤسسه قرآنی در اصفهان خبر می‌دهد و علی سياحی مدير سازمان آموزش و پرورش استثنايی مازندران می‌گويد كه در استفاده از ابزار و شيوه‌های آموزشی نوين از توان تخصص برخی از سازمان‌ها همچون سازمان تبليغات اسلامی استفاده می‌كنيم.

مسئله مهم ديگری كه در روند بررسی مشكلات آموزش قرآن به كودكان و نوجوانان استثنايی با آن مواجه شديم مسئله كمبود نيروی كارشناس مربی قرآنی در اغلب استان‌ها بود كه دليل اصلی آن كمبود بودجه سازمانی منظور شده برای هر يك از ادارات آموزش و پرورش استثنايی بود تا بدانجا كه اين ادارات در مورد تأمين مربی قرآنی ملزم به استفاده از معلمان و فرهنگيان استخدامی آموزش و پرورش هستند.

اين در حاليست كه اغلب اين معلمان حتی با وجود دارا بودن سوابق و تجارب تدريس در زمينه آموزش قرآن به هر يك از گروه‌های هفتگانه استثنايی آموزش و مهارت لازم را نديده‌اند و بايد پيش از آن اين دوره‌ها را گذرانده و يا ادارات استانی در زمينه استفاده از مربيان كاركشته قرآنی علاوه بر اعتبارات لازم، دارای اختيار نيز باشند.

در اين راستا عبدالله اسدی‌پور؛ مدير سازمان آموزش و پرورش استثنايی استان مركزی معتقد است كه بودجه‌های سازمانی تنها كفاف مخارج مدارس استثنايی را می‌دهد، لذا نمی‌توان با اين ميزان بودجه به جذب كارشناس مربی از سوی نهادها و سازمان‌های ديگر اقدام كرد و ديگر اينكه تأمين نشدن نيروی متخصص قرآنی يكی از موانع بزرگ بر سر راه تشكيل مدارس قرآنی است.

نكته ديگری كه بايد به آن اشاره كرد اينكه برخی از مديران استانی آموزش و پرورش استثنايی همچون شهباز بارانی بنويی؛ مدير سازمان آموزش و پرورش استثنايی استان هرمزگان و همچنين ايرج بصيری، مدير سازمان آموزش و پرورش استثنايی استان همدان به تشكيل پايگاه‌های تابستانی برای استمرار آموزش قرآن و عدم ايجاد وقفه در زمينه آموزش قرآن به كودكان و نوجوانان استثنايی اصرار داشتند كه بنا به گفته شاهرخ كرم‌سيما؛ معاون پرورشی سازمان آموزش و پرورش استثنايی كشور امسال 10 درصد از 75هزار دانش‌آموز استثنايی تحت پوشش اين سازمان در كل كشور در طرح تابستانی كه آموزش قرآن نيز يكی از برنامه‌های آن است شركت كرده‌اند.

نكته آخر اينكه تمامی مديران سازمان آموزش و پرورش استثنايی استان‌ها با استقبال از طرح ايجاد شيفت صبح مدارس قرآنی كه هنوز به شكل رسمی به بسياری از اين مراكز ابلاغ نشده است آن را راهكار مناسبی برای استقبال و رونق مدارس قرآنی استثنايی دانسته كه موجب ازدياد كمی و ارتقای كيفی آموزش قرآن به كودكان و نوجوانان استثنايی می‌شود.