فهم قرآن

نقش روایات در فهم قرآن(2)

فايده‌ي تطبيق آن است كه مصداق‌هاي ظاهر را به مفسّران نشان مي‌دهد و آنان در تطبيق آيات بر مصداق‌هاي ديگرش راه روشن و مشخّص را خواهند داشت.
بنابراين، اگر مثلاً در تفسير شريف برهان يا نور الثقلين، رواياتي در ذيلِ آيات آمده كه بيان مصداق مي‌كند و آيه را بر فرد كاملش تطبيق مي‌كند، اين تطبيقْ معناي آيه را از شمولش نمي‌اندازد. اگر تطبيق مي‌فرمايد كه اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ در اين آيه منظورند، يا مثلاً اين آيه در شأن آنان نازل شده مقصود آن است كه اين بزرگان مصداق كامل آيه‌اند و ديگران هم مي‌توانند مصداق آن باشند.
اولاً، غالب روايات شأن نزول براي تطبيق است و موردش اختصاص نمي‌دهد و شامل مصداق‌هاي ديگر هم مي‌شود و ثانياً، اعتبارش زماني است كه سلسله‌ي سند به معصوم ـ عليه السّلام ـ برسد و خللي در آن نباشد و روايتي كه فقط به اصحاب پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ يا تابعين آنها برسد و به معصوم ـ عليه السّلام ـ منتهي نشود، حجّيت شرعي ندارد. نَظَر مفسّرين هم مي‌تواند به عنوان يك احتمال، مورد قبول باشد ولي آن هم داراي حجيّت شرعي نيست.
هفت ـ ظاهر و باطن و تأويل و تنزيل در روايات
روايات نيز مانند قرآن ظاهر و باطن و تأويل و تنزيل دارند، و لذا بايد ظاهر قرآن را با روايات ظاهرْ و باطن آن را با روايات مربوط به باطنْ و تأويل و تنزيل آن را با روايات تأويل و تنزيل، بيان كرد.
گفتني است بحث كنوني درباره‌ي اعتبار ظاهر قرآن و حجيّت آن از يك سو، و لزوم بيان جزئيات و حدود آن به روايت معتبر از سوي ديگر است، البته فرق بين ظاهر و باطن از يك سو، و فرق بين تأويل و تفسير از سوي ديگر و امتياز تاويل از تنزيل از سوي سوم، و بيان ارتباط تفسيرها به يكديگر و پيوند تأويلها به هم و رابطه‌ي تنزيلها با هم و پيوند ظاهرها و ارتباط باطنها با يكديگر، خارج از قلمرو بحث فعلي است و كامل كردن حق بحث بر عهده‌ي كتاب‌هاي تفسيري تخصّصي است.