تفسير و تحليل ممنوعيت.

از آن جا كه در بعضي موارد، فقط ممنوعيت از ازدواج وجود دارد و نه محرميت، جا دارد كه در اين باره نيز توضيحاتي بدهيم.
نفس ازدواج و حتي آميزش هاي مشروع و نامشروع و احياناً طلاق و لعان محدوديت هايي ايجاد مي كند كه مسلماً آگاهي به آنها براي افراد مسلمان ضروري و لازم است.
اين ممنوعيت ها - كه به هيچ وجه ملازم با محرميّت نيست - گاهي محدود و گاهي غيرمحدود است.

ممنوعيت هاي محدود.

در پايان همان آيه 23 سوره نساء، كه درباره محارم گفت وگو شده آمده است كه:.
واَنْ تَجْمَعُوْا بَيْنَ الاُخْتَيْنِ إلاّ ما قَدْ سَلَفَ؛.
جمع كردن ميان دو خواهر، حرام است، مگر آنچه قبل از بيان اين حكم، انجام شده است.
بديهي است كه موضوع حرمت، جمع ميان دو خواهر است و بنابراين تا وقتي كه شخص، زني را به همسري دارد، حق ازدواج با خواهر وي ندارد اما همين كه از او جدا شود، ازدواج با خواهرش با رعايت ضوابط شرعي بلامانع است.
اين را نيز اضافه كنيم كه اگر كسي بخواهد با برادرزاده يا خواهرزاده همسر خود ازدواج كند، بايد از همسر خود اذن بگيرد، مگر اين كه از همسر خود جدا شود.
به دنبال آيه مزبور، در آيه بعد مي فرمايد: (وَالمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ.)(8).
در اين جا احصان، به معناي قرار داشتن زن در حصن و حصار شوهر است و مقصود اين است كه: ازدواج با زنان شوهردار حرام است.
بديهي است كه اين حرمت نيز محدود و مشروط است؛ يعني تا وقتي كه زن داراي شوهر است، ازدواج با او ممنوع است، اما اگر از شوهر خود جدا شود، با رعايت ضوابط شرعى، مي توان با او ازدواج كرد.
قرآن مجيد، درباره طلاق مي فرمايد: الطَّلاقُ مَرَّتانِ.(9).
يعني طلاقي كه انسان بتواند به دنبال آن رجوع كند، يا ازدواج مجدد انجام دهد، دو مرتبه است و بنابراين، اگر كسي دوبار زن خود را طلاق داد و به دنبال هر طلاقي يا رجوع كرد يا مجدداً با او ازدواج نمود براي سومين بار كه او را طلاق مي دهد، نه حق رجوع دارد و نه حق ازدواج.
اين كه مي گوييم: يا رجوع، يا ازدواج مجدد، به خاطر اين است كه اگر زن بعد از طلاق، هنوز در عده باشد، آشتي با او نياز به ازدواج مجدد ندارد و تنها رجوع كردن كافي است؛ اما اگر در عده نيست، آشتي با او نياز به ازدواج مجدد دارد.
بنابراين، يكي ديگر از اموري كه موجب محدوديت ازدواج است سه طلاقه كردن زن مي باشد، اما اين محدوديت هم مشروط است.
قرآن كريم در اين باره مي فرمايد:.
فَإنْ طَلَّقَها فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتّي تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَه فَإنْ طَلَّقَها فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أنْ يَتَراجَعا إنْ ظَنّا أنْ يُقيما حُدُودَ اللّهِ؛(10).
اگر او را (براي بار سوم) طلاق داد، بعد از آن برايش حلال نيست، تا اين كه با مرد ديگري ازدواج كند. اگر آن مرد طلاقش بدهد، مي توانند در صورتي كه اطمينان دارند به اين كه حدود خدا را به پاي مي دارند، با يكديگر ازدواج كنند.
اگر باز هم نتوانند با يكديگر سازش كنند و به همان كيفيتي كه گفتيم، سه بار ديگر طلاق تكرارشود، نمي توانند از طريق رجوع يا ازدواج مجدد، با يكديگر آشتي كنند و حتماً بايد زن با مرد ديگري ازدواج كند و اگر آن مرد طلاقش بدهد، پس از گذشتن عده، مجدداً مي تواند با شوهر قبلي ازدواج كند و به همين ترتيب....
اگر اين طلاق هاي بي رويه و مكرر، به نُه بار برسد، با تحقق دو شرط، ازدواج آنها براي هميشه ممنوع است:.
1. اين كه آشتي با رجوع باشد و نه ازدواج مجدد.
2. اين كه به دنبال آشتي كردن، با يكديگر درآميزند.
اين گونه طلاقي كه موجب ممنوعيت هميشگي ازدواج است، (طلاق عدى) ناميده مي شود.
با اين حال، بعضي از فقها گفته اند: (پس از نه طلاق، احتياط در ترك ازدواج مجدد است.) اعم از اين كه طلاق، عدي باشد يا غير عدى.
جاي اين پرسش هست كه: اين محدوديت ها براي چيست چرا بعد از سه طلاق، ازدواج بازن، ممنوع است، مگر اين كه با مرد ديگري ازدواج كند!.
پاسخ روشن است. اسلام خواسته با اين برنامه، جلو طلاق هاي بي رويه را بگيرد و مخصوصاً از آن نفرتي كه مردان از هم‏آغوشي همسرشان با مردان ديگر دارند، استمداد جسته، تا شخص فكر نكندچون درِ آشتي باز است، طلاق دادن پي درپي بلامانع است.
يك مورد ديگر نيز ازدواج با دختر همسر است كه اگر با همسر خود نياميخته، قبل از طلاق وي جايز نيست، اما بعد از طلاق، مانعي ندارد.