امروز در تاريخ

امروز در تاريخ
شنبه 24 تیر 1391  6:30 PM

 

محمدعلى شاه به سفارت روسيه پناهنده شد! 24 تير ماه 1288 (15 جولاي 1909) شهر تهران پس از يک روز جنگ خياباني به دست افراد مسلح بختياري، گيلان و مجاهدين مشروطيت افتاد و محمدعلي شاه قاجار پس از اطلاع از آن، با خانواده‌اش به ساختمان تابستاني سفارت روسيه در زرگنده قلهک پناهنده شد. وي قبلاً در سلطنت‌آباد مستقر شده بود و با اينکه هنوز پانصد قزاق و تعدادي توپ در اختيار داشت تصميم به تحصّن در سفارتخانه خارجي گرفت. به تفسير برخي از مورخان، محمدعلي شاه با تحصّن در ساختمان تابستاني سفارت روسيه، پناهنده شدن به بيگانه را بر مذاكره با سران مخالفان و پذيرفتن شرايط آنان ترجيح داد كه در «تاريخ» به عنوان اقدامي حقارت‌آميز ثبت شده است. قتل آيت‌الله بهبهاني ـ خلع سلاح عمومي ـ کناره گيري رئيس الوزراء 15 جولاي سال 1910 (24 تير ماه 1289) چهار مرد مسلح وارد خانه آيت الله عبدالله بهبهاني از سران انقلاب مشروطيت شدند و او را كشتند. در اعتراض به اين عمل، مجلس شوراي ملي جلسات خود را تعطيل کرد و کسبه تهران دست از کار کشيدند و عزاي عمومي اعلام شد. حسن تقي‌زاده (كه سالها بعد رئيس سنا شد) به عنوان محرك اصلي وقوع اين ضايعه معرفي شد و گفته شد كه قاتلان از كساني بودند كه خود را «مجاهد مشروطيت» مي‌خواندند، و به همين سبب دولت دستور خلع سلاح عمومي را صادر كرد. پنج روز بعد هم سپهدار تنكابني نخست وزير وقت كناره‌گيري كرد و ميرزا حسن خان (مستوفي الممالك) جاي او را گرفت. ميرزا حسن‌خان هنگام نخست وزيرشدن 37 سال بيش نداشت. هشدار بموقع روزنامه‌هاي آلمان به ايران روزنامه‌هاي آلمان در شماره‌هاي 15 جولاي 1941 خود (شش هفته پيش از تعرض نظامي انگلستان و شوروي در شهريور 1320) نوشته بودند كه انگلستان عليه ايران دست به توطئه چيني زده و دولت تهران نبايد فريب اظهارات «اسميرنوف» سفير دولت مسکو و «ريدرز بولارد» سفير دولت لندن را بخورد كه شايعه احتمال حمله نظامي به ايران را دروغ و نادرست اعلام كرده بودند. اين روزنامه‌ها (به اشاره دولت برلين) نوشته بودند كه انگلستان در حال انتقال نيروي نظامي از هند به مرزهاي غربي ايران (مرزهاي عراق با ايران) است و چرچيل اين موضوع (تصميم خود) را به روزولت رئيس‌جمهور آمريكا هم خبر داده است.‏ ‏هدف روزنامه‌هاي آلمان، اطلاع يافتن رضاشاه پهلوي بود تا آماده‌باش نظامي اعلام و مراقب اطرافيان و مقامات دولتي و نظامي باشد و افراد مورد سوء ظن را، موقتا، كنار بگذارد. اين هشدار ـ عمدا يا سهوا ـ به گوش رضاشاه نرسيد كه وطن قرباني خيانت چند نظامي ارشد و دولتمرد شد و بدون مقاومت چشمگير به اشغال نظامي بيگانه درآمد كه آثار اين اشغال تا ده‌ها سال بعد ادامه داشت. اعتصاب سينماهاي تهران روزهاي بيست و چهارم تا بيست و هفتم تير ماه سال 1357 درجريان اوجگيري انقلاب و صحبت از فضاي باز سياسي، در اعتراض به رفتار دولت 108 سينماي تهران دست به اعتصاب زده و درهاي خود را بستند و 312 سينماي شهرهاي ديگر هم اعلام كردند كه به آنها خواهند پيوست. در اين ميان، مردم و مطبوعات خواهان انحلال حزب دولتي رستاخيز و اعلام آزاد شدن تشكيل و فعاليت احزاب (با هر ايدئولوژي) شده بودند. به همين سبب، محمدحسين موسوي قائم مقام حزب دولتي رستاخيز از اين سمت كناره گيري كرد. همزمان، انجمن شهرستان تهران (بنيادي جدا از شوراي شهر) با صدور اعلاميه‌اي مهم فضاي باز سياسي را تاييد كرد و خواستار آزادي مطبوعات شد. انجمن به عنوان يك نهاد رسمي خواستار خروج روزنامه‌هاي ايران از انحصار چند فرد، و نيز هرگونه مداخله دولت در امر روزنامه و روزنامه نگاري از جمله اختصاص آگهي‌هاي دولتي به روزنامه‌هاي كم تيراژ شد.‏ www.iranianshistoryonthisday.com