زمینه فعالیت نویسنده، تاریخ‌دان.

تولد ۳ دی، ۱۳۰۴/ پاریز، استان کرمان.

ملیت ایرانی / والدین حاج آخوند پاریزی

محمدابراهیم باستانی پاریزی، استاد تاریخ در دانشگاه تهران، و یکی از تاریخ‌دانان و نویسندگان برجسته‌ی ایران.

محمد ابراهیم باستانی پاریزی در سوم دی‌ماه 1304 در کوهستان پاریز متولد شده است. وی تا پایان تحصیلات ششم ابتدایی در پاریز تحصیل کرد و در عین حال از محضر پدر خود مرحوم حاج آخوند پاریزی هم بهره می‌برد.

پس از پایان تحصیلات ابتدایی و دو سال ترک تحصیل اجباری، در سال 1320 تحصیلات خود را در دانشسرای مقدماتی کرمان ادامه داد و پس از اخذ دیپلم در سال 1325 برای ادامه‌ی تحصیل به تهران آمد و در سال 1326 در دانشگاه تهران در رشته‌ی تاریخ تحصیلات خود را پی گرفت.

در آذر 1330 از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد و برای انجام تعهد دبیری به کرمان بازگشت. در همین ایام با همسرش شادروان حبیبه حایری ازدواج کرد و تا سال 1337 خورشیدی که در آزمون دکتری تاریخ پذیرفته شد، در کرمان ماند.

باستانی پاریزی دوره‌ی دکترای تاریخ را هم در دانشگاه تهران گذراند و با ارئه‌ی پایان‌نامه‌ای در باره‌ی ابن اثیر دانشنامه‌ی دکترای خود را دریافت کرد.

وی کار خود را در دانشگاه تهران از سال 1338 با مدیریت مجله داخلی دانشکده ادبیات شروع کرد و تا اکنون که مدتهاست استاد تمام‌وقت آن دانشگاه است، رابطه‌ی تنگاتنگی با این دانشگاه داشته است.

وی یک پسر به نام حمید و یک دختر به نام حمیده دارد و در حال حاضر تابستان‌ها را نزد دخترش در تورنتو و زمستان‌ها را نزد پسرش در تهران سپری می‌کند.

فعالیت‌های فرهنگی

شوق نویسندگی وی در دوران کودکی و نوجوانی در پاریز و با خواندن نشریاتی مانند حبل المتین، آینده و مهر برانگیخته شد. باستانی، اولین نوشته‌های خود را در سال‌های ترک تحصیل اجباری (1318 و 1319) در قالب روزنامه‌ای به نام باستان و مجله‌ای به نام ندای پاریز نوشت، که خود در پاریز منتشر می‌کرد و دو یا سه مشترک داشت.

اولین نوشته‌ی او در جراید آن زمان، مقاله‌ای بود با عنوان «تقصیر با مردان است نه زنان» که در سال 1321 در مجله‌ی بیداری کرمان چاپ شد. پس از آن به عنوان نویسنده یا مترجم از زبان‌های عربی و فرانسه مقالات بی‌شماری در روزنامه‌ها و مجلاتی مانند کیهان، اطلاعات، خواندنی‌ها، یغما، راهنمای‌کتاب، آینده، کلک و بخارا چاپ کرده است.

اولین کتاب باستانی پاریزی پیغمبر دزدان نام دارد که شرح نامه‌های طنزگونه‌ی شیخ محمدحسن زیدآبادی است و برای اولین بار در سال 1324 در کرمان چاپ شده است. این کتاب تا کنون به چاپ شانزدهم رسیده است. وی تا کنون بیش از شصت عنوان کتاب تالیف (و بعضا ترجمه) کرده است. کتاب‌های باستانی پاریزی برخی بصورت مجموعه‌ی برگزیده‌ای از مقالات وی‌اند که بصورت کتاب جمع‌آوری شده است و برخی از ابتدا به عنوان کتاب نوشته شده‌اند.

از میان نوشته‌های او، هفت کتاب با عنوان «سبعه‌ی ثمانیه» متمایز است که همگی در نام خود عدد هفت را دارند، مانند خاتون هفت قلعه، آسیای هفت سنگ و ... بعدا کتاب هشتمی با عنوان هشت‌الهفت به این مجموعه‌ی هفت‌تایی اضافه شده است.

بجز کتب و مقالات، باستانی پاریزی شعر هم می‌گوید و اولین شعر خود را در کودکی در روستای پاریز و در آرزوی باران سروده است. منتخبی از شعرهای خود را در سال 1327 در کتابی به نام «یادبود من» به چاپ رسانده است. از جمله یکی از غزل‌هایش با مطلع «یاد آن شب که صبا بر سر ما گل می‌ریخت» توسط مرحوم بنان در یادبود مرحوم صبا خوانده شده است.

سبک نگارش

بر خلاف عمده کتاب‌های تاریخی که نثری سرد و سنگین دارند، بیشتر نوشته‌های تاریخی باستانی پاریزی پر از داستان‌ها و ضرب‌المثل‌ها و حکایات و اشعاری است که خواندن متن را برای خواننده آسان‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند.

به علاوه کتاب‌های باستانی پاریزی معمولاً پاورقی‌های بسیار مفصلی دارند که گاهی از خود متن هم مفصل‌تر است.[۱]

کتاب شناسی

باستانی پاریزی در کتاب‌خانه‌ٔ شخصی‌اش. تهران ۹ اردیبهشت ۱۳۸۳فهرست کتاب‌های باستانی پاریزی به این شرح است:[۲]

 الف ــ مربوط به كرمان نخستین چاپ

آثار پیغمبر دزدان (چاپ هفدهم 1382)1324

نشریه فرهنگ كرمان (چاپ كرمان)1333

راهنماى آثار تاریخى كرمان (چاپ كرمان)1335

دوره مجله هفتواد (چاپ كرمان)1337 ــ 1336

تاریخ كرمان (تصحیح و تحشیه تاریخ وزیرى، چاپ چهارم، 1374)1340

منابع و مآخذ تاریخ كرمان1340

سلجوقیان و غز در كرمان (چاپ دوم 1373)1343

فرماندهان كرمان (تصحیح و تحشیه تاریخ شیخ یحیى، چاپ سوم، 1371)1344

جغرافیاى كرمان (تصحیح و تحشیه جغرافى وزیرى، چاپ پنجم، 1384)1346

گنجعلى خان (چاپ سوم 1367)1353

وادى هفت واد (انجمن آثار ملى، جلد اول)1355

تاریخ شاهى قراختائیان1355

تذكره صفویه كرمان1369

صحیفه الارشاد (پایان صفویه)1384

ب ــ مجموعه هفتى (سبعه ثمانیه)

خاتون هفت قلعه (چاپ ششم 1380)1342

آسیاى هفت سنگ (چاپ هفتم 1383)1350

ناى هفت بند (چاپ ششم 1381)1353

اژدهاى هفت سر (چاپ پنجم 1384)1355

كوچه هفت پیچ (چاپ ششم 1370)1355

زیر این هفت آسمان (چاپ پنجم 1368)1358

سنگ هفت قلم (چاپ سوم 1368) 1358

هشت الهفت (چاپ دوم 1370)1363

ج ــ سایر كتب:

یادبود من (مجموعه شعر)1327

ذوالقرنین یا كوروش كبیر (ترجمه، چاپ نهم 1384)1330

یاد و یادبود (مجموعه شعر، چاپ دوم، 1364)1341

محیط سیاسى و زندگى مشیرالدوله (چاپ دوم، جیبى 1341)1341

اصول حكومت آتن، ترجمه از ارسطو1341 (با مقدمه استاد دكتر غلامحسین صدیقى، چاپ چهارم 1383)

تلاش آزادى (چاپ هفتم 1383، برنده جایزه یونسكو)1347

یعقوب لیث (چاپ هشتم 1382)1344 (این كتاب به زبان عربى ترجمه و در قاهره چاپ و منتشر شده است. 1976)

شاه منصور (چاپ ششم 1377)1348

سیاست و اقتصاد عصر صفوى (چاپ پنجم 1378)1348

اخبار ایران از ابن اثیر (ترجمه الكامل، چاپ دوم 1364)1349

از پاریز تا پاریس (چاپ هشتم 1381)1351

شاهنامه آخرش خوش است (چاپ ششم 1383)1350

حماسه كویر (چاپ چهارم 1382)1356

تن آدمى شریف است...1357

نون جو و دوغ گو (چاپ پنجم 1383)1357

جامع المقدمات (چاپ دوم 1367، جلد دوم 1373)1363

فرمانفرماى عالم (چاپ چهارم 1377)1364

از سیر تا پیاز (چاپ سوم 1379)1367

مار در بتكده كهنه (چاپ سوم 1380)1368

كلاه گوشه نوشین روان (چاپ سوم 1380)1369

حضورستان (چاپ دوم 1370)1369

هزارستان (چاپ دوم 1382)1371

ماه و خورشید فلك (چاپ دوم 1376)1371

سایه هاى كنگره (چاپ دوم 1376)1371

بازیگران كاخ سبز (چاپ دوم 1384)1373

پیر سبزپوشان (چاپ دوم 1379)1373

آفتابه زرین فرشتگان (چاپ دوم 1377)1373

نوح هزار طوفان (چاپ دوم 1380)1375

در شهر نى سواران (چاپ دوم 1378)1377

شمعى در طوفان (چاپ دوم 1383)1378

خود مشت مالى1378

محبوب سیاه و طوطى سبز1378

درخت جواهر (چاپ دوم 1383)1379

گذار زن از گدار تاریخ (چاپ دوم 1384)1381

كاسه كوزه تمدن1381

پوست پلنگ1381

حصیرستان (چاپ دوم 1384)1382

بارگاه خانقاه1384

هواخورى در باغ با گوهر شب چراغ1384

گرد آوری:گروه بزرگان و مشاهیر تبیان زنجان