ابوعبدالله سلمان فارسی

ابوعبدالله سلمان فارسی

(وف 37 -27 ق)، صحابى نامى پیامبر اسلام (ص). دهقان‏زاده‏اى از قریه‏ى جى اصفهان و یا رامهرمز فارس است. گفته‏اند نام پدرش بدخشان یا وخشوذلان یا خشنودان یا لوذخشان اصفهانى و مادرش اهل رامهرمز است. نام اصلى او روزبه است. چون پیشاپیش مژده یا ظهور پیامبر (ص) را شنید به جستجوى حقیقت خانه‏ى پدر را ترك گفت و به شامات رسید. در بلاد عرب به اسارات درآمد، مردى از بنى‏قریظه او را خرید و به مدینه آورد و در بوستان خویش وى را به كار واداشت. پیامبر (ص) او را خرید و آزاد كرد. از آن پس در خدمت رسول خدا (ص) باقى ماند و تا بدان جا رسید كه از حواریین آن حضرت و در شمار اهل‏بیت (ع) قرار گرفت. چنانكه او را سلمان محمدى مى‏نامیدند. به آورده‏ى احمد بن حنبل پیامبر (ص) فرمود كه خداوند چهار نفر از صحابه‏ى مرا دوست دارد و مرا نیز امر كرده كه آنها را دوست بدارم و آنان على (ع) و سلمان و ابوذر و مقداد مى‏باشند به آورده‏ى بخارى او یكى از چهار گروهى است كه علم را باید از او جستجو كرد. او را به مثل لقمان حكیم گفته و درباره‏اش آورده‏اند كه وى داراى علم اول و آخر بوده و دریایى است كه پایانى ندارد. در جنگ خندق حضور فعال داشت و مشاوره نظامى بود. برخى او را نفر دهم عشره مبشره دانسته‏اند. او از اصحاب صفه (سكو) بود از زهد و تقوى و فضیلتش روایتها آورده‏اند بطورى كه عده‏اى از صوفیه او را از پیشقدمان خود شمرده‏اند. ابن‏عباس، انس بن مالك، ابوسعید خدرى، ابوطفیل، ابوعثمان، نهدى، ابوقره كندى، عبدالرحمان نخعى و ابوعمر زاذان از وى روایت كرده‏اند. در تمامى «صحاح» شش گانه و در «مسند» احمد حنبل از وى حدیث روایت شده است. در اواخر عمر از طرف خلیفه حكومت مداین را بر عهده گرفت. او مستمرى حقوق خود از بیت‏المال را به مستمندان مى‏بخشید و براى امرار معاش زنبیل مى‏بافت. وى را از معمرین دانسته و عمرى متجاوز از دویست سال برایش ذكر كرده‏اند. در مداین درگذشت و در نزدیكى ایوان كسرى در بقعه‏اى به نام سلمان پاك دفن شد. درباره‏ى سلمان كتب بسیارى نوشته شده كه از آن جمله مى‏توان به «نفس الحرمان» محدث نورى و اجزایى از «بحارالانوار» مجلسى و «اخبار سلمان محمدى» ابواحمد عبدالعزیز جلودى و «اخبار سلمان» شیخ صدوق و «سلمان الفارسى» عبداللَّه السبیتى و «سلمان الفارسى» سید جعفر مرتضى العاملى و «سلمان پاك» پرفسور لویى ماسینیون، ترجمه دكتر على شریعتى اشاره كرد.

برگرفته از کتاب: اثرآفرینان (جلد اول-ششم)



منابع زندگینامه: آفرینش و تاریخ (803 -801)، بررسى سیر زندگى و حكمت و حكومت سلمان فارسى، بزرگان شیراز (101 -100)، تاریخ ادبیات در ایران (75 ،47 /1)، تاریخ الاسلام (حوادث 521 -510 /40 -11)، تاریخ برگزیدگان (599)، تاریخ بغداد (171 -163 /1)، تاریخ الكبیر (136 -135 /4)، تهذیب التهذیب (125 -124 /4)، الجرح و التعدیل (ج 2، ق 297 -296 /1)، حلیه الاولیاء (208 -185 /1)، دانشمندان و سخن‏سرایان فارس (188 -177 /3)، دائرةالمعارف الاسلامیه (111 -108 /12)، دایرةالمعارف فارسى (1327/1)، الذریعه (333 -332 /1)، سرآمدان فرهنگ (480 -479 /1)، سیر النبلاء (558 -505 /1)، شخصیتهاى نامى (248 -247)، طبقات ابن سعد (70 -56 /4)، لغت نامه (ذیل/ سلمان فارسى)، مجالس المومنین (208 -205 /1)، مجمل فصیحى (ذیل/ سال 35)، نامه‏ى دانشوران (245 -204 /9)، نفس الرحمان.