اخبار قرآنی (1391/03/07)

گروه كودك و نوجوان: يك كارشناس قرآنی با اشاره به هدر رفتن ظرفيت‌ها و امكانات موجود در امر آموزش قرآن به افراد استثنايی گفت: نبود پشتوانه پژوهشی عامل اصلی اين معضل است كه بايد با تشكيل مؤسسات تخصصی، طراحی و توليد ابزار و شيوه‌های آموزش قرآن را به آنها محول كرد.

حسين اخوان‌اقدم، معاون آفرينش و اجرای فرهنگسرای قرآن در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) در مورد ضرورت آموزش قرآن به افراد استثنايی گفت: هر آموزشی به شرط علمی و مفيد بودن آن برای هر يك از ابنای بشر فرض است، چرا كه براساس آموزه‌های دين تعليم مقدمه‌ای برای شناخت و شناخت مقدمه‌ای برای رسيدن به تعالی و تكامل محسوب می‌شود و نمی‌توان به واسطه نقص موجود در فردی او را از امر آموزش بازداشت.

وی آموزش قرآن را در رأس همه امور آموزشی معرفی كرد و گفت: اين مسأله و آموزش آن به افراد استثنايی نيز بايد در اولويت قرار گيرد و نقص فردی شخص قرآن‌آموز نمی‌تواند مانعی بر سر راه آموزش او محسوب شود چنانچه در حال حاضر در ميان استادان طراز اول قرائت قرآن و حافظان بلامنازع آن می‌توان به اسامی همچون «شيخ محمد عمران»، «شيخ محمد عبدالعزيز حسان» و «شيخ سعيد مسلم» اشاره كرد كه هر سه نابينا هستند.

اخوان ادامه داد: با بررسی شرح احوال اين استادان بنام قرآنی می‌توان به روشنی دريافت كه نقص بينايی آنها موجب شده است تا يكی از حواس مؤثر در امر قرآن‌آموزی يعنی حس شنيداری به شكل خارق‌العاده‌ای در آنها عمل كند و از آنجا كه تمركز حواسی آنها بر حس شنوايی معطوف شده است توانسته‌اند با اتكا به اين حس از چنان قدرتی در پالايش ذهنی و گيرايی اصوات و الحان قرآنی برخوردار باشند كه در برهه‌ای از سرآمدان عرصه و ساحت قرآنی شناخته شوند.

در قران‌آموزی به افراد دچار نقص حسی بيشتر از همه كمبود امكانات به چشم می‌خورد

وی تصريح كرد: البته در امر آموزش قرآن به افرادی كه دچار نقص در اندام حسی هستند بيشتر از اينكه در بعد جسمی و خود شخص احساس كمبود كنيم، اين كمبودها در امكانات موجود به چشم می‌خورد و اگر هم كمبود امكانات تا اندازه‌ای مرتفع شود به دليل نبود برنامه‌ريزی و طراحی درست مشاهده می‌شود كه امر آموزش قرآن به افراد استثنايی به شكل مطلوب به انجام نمی‌رسد.

اين كارشناس و داور قرآن در ادامه گفت: همواره در مورد امور آموزشی و سطوح علمی نخستين مسئله بحث پژوهش و برنامه‌ريزی و طراحی است و ما به عنوان فعالان قرآنی هميشه يك پيش‌فرض را در مواجهه با مسائل مربوط به قرآن برای خود در نظر می‌گيريم و آن اينكه با وجود دارا بودن امكانات و ظرفيت‌های قابل‌توجه در امر آموزش و قرآن‌آموزی اما به دليل در اختيار نداشتن برنامه‌ريزی مشخص و طراحی مناسب حاصل از گذراندن روند پژوهش لذا قادر نخواهيم بود تا از اين امكانات به نحو شايسته‌ای استفاده كنيم.

اخوان گفت: به دليل در دست نبودن دستاوردهای پژوهشی به درستی نمی‌دانيم كه آيا قرآن‌آموزی و حفظ قرآن تا چه اندازه می‌تواند به طور مثال در مورد افراد دچار معلوليت ذهنی مفيد و مؤثر باشد و آيا اين افراد می‌توانند از طريق پناه آوردن به حفظ قرآن ولو حفظ سوره‌های كوچك و مختصر به درصدی از مهارت‌های زندگی ناشی از تسلط بر نفس و تقويت قوای جسمی و روانی خود دست پيدا كنند يا خير؟

وی اذعان كرد: در دنيا در مورد شيوه‌ها و ابزار آموزشی به كودكان و نوجوانان استثنايی تحقيقات گسترده و كارهای بزرگی به انجام رسيده است و متخصصان توانسته‌اند از ره‌آورد اين تحقيقات ميدانی و يا پژوهش‌های عملياتی به نتايج مثبت و ارزنده‌ای دست پيدا كنند و آن را در نظام‌های آموزشی خود پياده نمايند، اما متأسفانه تحقيقات و پژوهش‌های مشابه نه تنها در ايران بلكه در خيلی ديگر از كشورهای اسلامی در مورد قرآن‌آموزی و تأثيرات انس با قرآن ويژه افراد استثنايی صورت نگرفته است و همچنان بايد منتظر باشيم تا از سوی پژوهشگران تحقيقات مفصلی در اين زمينه انجام شود.

با تشكيل مؤسسات ويژه پژوهشی مستند و كارشناسی در امر آموزش قرآن به افراد استثنايی انجام شود

اين مدرس قرآن افزود: سازمان‌های ذيربط در امر آموزش به افراد استثنايی همچون سازمان بهزيستی و سازمان آموزش و پرورش استثنايی بايد با تشكيل مؤسساتی كار پژوهش‌های كارشناسی و مستندی در امر آموزش قرآن را به انجام رسانده تا از اين رهگذر به دستاوردهايی همچون طراحی و توليد ابزار آموزشی مؤثر برسند و آن را در اختيار مراكز آموزشی قرار دهند.

اخوان اقدم تصريح كرد: لزوم نگرشی كارشناسی به شيوه‌ها و طراحی ابزار و لوازم آموزش قرآن برای افراد استثنايی از آنجا احساس می‌شود كه به عنوان مثال زمانی كه در چند دوره داوری مسابقات قرآن روشندلان را به عهده داشتم، شاهد اين قضيه بودم كه يك قاری و يا حافظ روشندل با چه دردسری جزوات قرآنی حجيم خود به خط بريل را جابجا می‌كند، در حاليكه می‌توان با يك برنامه‌ريزی و طراحی اصولی اين جزوات را در قطع‌های كوچكتر و يا استفاده از كاغذهای نازك‌تر توليد و يا به دنبال راه حلی جايگزين برای آن بود.

وی گفت: به نظر من در سايه تشكيل مؤسسات ويژه طراحی و برنامه‌ريزی شيوه‌ها و ابزار مؤثر آموزش به افراد استثنايی می‌توان به پازل تكميلی چرخه آموزش قرآن به آنها رسيد و بعد در يك بازده زمانی كوتاه مدت و يا بلند مدت در قالب برنامه‌های تبليغی و ترويجی به فراگير شدن آن اميدوار بود.

تفكيك افراد برحسب شرايط و همچنين رقابت شخصی در عرصه مسابقات قرآن استثنايی مورد توجه قرار گيرد

اخوان گفت: از عرصه‌های مؤثر در امر تبليغ و ترويج قرآن در ميان افراد استثنايی همچون ساير افراد عادی برگزاری همايش‌ها و مسابقات قرآنی است كه كم و بيش به ويژه سازمان بهزيستی در اين زمينه فعاليت داشته و دارد اما ذكر دو نكته در اين بين لازم و ضروری است و يكی آنكه بايد دقت شود همانند مسابقات ورزشی برگزار شده برای اين افراد، بسته به شرايط، نقص عضو و يا شدت و ضعف معلوليت، تفكيك و تقسيم‌بندی صورت گيرد كه به نظر من اين اتفاق هنوز نيفتاده و همه در يك مرتبه و يك سطح كيفی ارزيابی می‌شوند.

وی در پايان به ذكر نكته دوم از الزامات برگزاری همايش‌ها و مسابقات قرآنی افراد استثنايی پرداخت و گفت: رقابت در مورد اين افراد نبايد به نسبت ساير افراد صورت گيرد و به تعبير ديگر هر فرد بايد در يك رقابت شخصی در مسابقات قرآن شركت كند و مثلاً اگر در سال قبل حافظ يك جزء قرآن بوده و امسال با حفظ 3 جزء قرآن در مسابقات شركت كرده اين امر بايد از جانب مسئولان مورد تقدير و تشويق قرار گيرد تا اين پيشرفت به او انگيزه لازم برای طی كردن ادامه راه را بدهد، ضمن آنكه می‌توان از ميزان پيشرفت فرد استثنايی در امر قرآن‌آموزی شناسنامه‌ای برای او تهيه كرد تا به اين وسيله هر ساله آمار دقيقی از ميزان درصد افراد استثنايی تحت آموزش قرآن ارائه داد.