اخبار قرآنی (1391/03/05)

گروه انديشه: امام علی‌النقی(ع) در زيارت جامعه كبيره نسخه‌ای از جايگاه امامت ارائه می‌دهد كه پاسخگوی نياز جامعه آن روز در خصوص تبيين نقش امامت است و اين نسخه جامع چنان معرفی كاملی از امامان به دست می‌دهد كه نتايج حاصل از فعاليت‌های دو طيف انحرافی در جامعه خنثی شود.

حجت الاسلام و المسلمين علی جلاييان، مدير مركز پژوهش دانشگاه اسلامی رضوی(ع)، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، گفت: ائمه(ع) پس از وفات پيامبر(ص) كوشيدند تا مردم را ديندار كنند و در اين مسير كه از امامت امام علی(ع) تا زمان غيبت حضرت حجت(عج) حدود 250 سال به طول می‌انجامد، هر يك از ائمه(ع) متناسب با شرايط موجود، به نحو خاصی سكان‌دار امامت بوده‌اند.

وی آغاز امامت تا زمان غيبت حضرت حجت(عج) را مشتمل بر سه دوره دانست و افزود: دوره اول، دوران تثبيت امامت است؛ دوران دوم، دوران شكوفايی و تبيين مبانی اعتقادی است كه امامين صادقين(ع) متولی آن بودند و دوران سوم كه از زمان امام موسی‌بن جعفر(ع) آغاز می‌شود، دوره محكم كردن مبانی اعتقادی است كه از طريق شبكه درونی وكالت انجام شده است.

جلاييان با تأكيد بر اين‌كه ائمه معصومين(ع) مباحث اعتقادی را در راستای هدايت مردم و به شكل شفاف دنبال می‌كردند، اظهار كرد: در دوران بعد از وفات پيامبر اسلام(ص) كه با تعبير «أرتدّ النّاس بعد النبی» از اين دوره ياد شده است، توجه به شيعه چنان اندك شده بود كه تنها 9 نفر شيعه واقعی مانده بودند.

وی با بيان اين‌كه در دوره سوم امامت، دو طيف از دو سو موجب تضعيف جايگاه امامان(ع) در جامعه می‌شدند، ادامه داد: از يك طرف غلات شيعه را می‌بينيم و از طرف ديگر نگاه انحرافی به امام وجود دارد و اين وضعيت در شرايطی پيش می‌آيد كه رهبری امامان به صورت وكالتی در جامعه تحقق می‌يابد و نياز شديدی نسبت به تبيين امامت وجود دارد.

مدير مركز پژوهش دانشگاه اسلامی رضوی(ع) ادامه داد: امام علی‌النقی(ع) در زيارت جامعه نسخه‌ای از جايگاه امامت و نقش امامان ارائه می‌دهد كه پاسخگوی نياز جامعه آن روز در خصوص تبيين نقش امامت است و اين نسخه جامع چنان معرفی كاملی از امامان به دست می‌دهد كه همچنان محل رجوع جستجوگران اين معنا است.

وی اظهار داشت: در رجوع به زيارت جامعه كبيره، مشاهده می‌شود كه امام هادی(ع) تلقی‌هايی را كه در جامعه با افراط و تفريط در مورد ائمه معصومين(ع) مطرح است، تعديل می‌كند و مفهوم دقيق امامت را با شفاف تمام مطرح می‌كند و اگر مضامين جامعه كبيره را در كنار يكديگر قرار دهيم، تصوير شفاف و جامعی از جايگاه امام را به دست می‌آوريم.

جلاييان با بيان اين‌كه گاهی امام را به عنوان كسی می بينيم كه شفا می‌دهد يا موجب نزول باران می‌شود، افزود: امام هادی(ع) در زيارت جامعه، اين تلقی‌ها را نفی نمی‌كند، اما آنها را به عنوان ابزاری معرفی می‌كند كه از جانب خداوند در دست امام قرار گرفته است و امام در واقع واسطه‌ای ميان خدا و مردم است.

وی ادامه داد: به همين جهت است كه امام هدايت‌گر و هادی است، طبق عبارت «السلام علی الدعاۀ الی الله» (ائمه دعوت‌كننده به سوی خدا هستند)، مطابق «و الادلّاء علی مرقاۀ الله»، راهنمای به طريق رضا و خشنودی خدا هستند و طبق عبارت «السّلام علی أئمۀ الدعاۀ و القادۀ الهداۀ» اين بزرگواران، پيشوايان و زمام‌داران و راهنمايان جامعه هستند.

اين پژوهشگر حاصل فعاليت امام هادی(ع) در زيارت جامعه را حذف نگاه‌های انحرافی و ارائه نقشه‌ای بی‌بديل از امام و شأن امام دانست و افزود: هجمه‌هايی كه به ساحت امام هادی(ع) صورت می‌گيرد، به دليل ترسيم و تبيين دقيق نقش امامت ائمه(ع) است و بسترسازی هوشمندانه‌ای است كه ايشان برای تفهيم شرايط غيبت فراهم كرده است.

وی با تأكيد بر اهميت زيارت جامعه كبيره گفت: از آن جهت كه ممكن است به دليل غيبت حضرت حجت(ع)، شك و ترديد زيادی نسبت به امام زمان(عج) ايجاد شود، زيارت جامعه نقش امام را چنان ظريف تبيين می‌كند كه برای شيعيان، همين نسخه كافيست و شيعه می‌تواند تصويری را كه در اين زيارت بی‌بديل از ائمه معصومين(ع) ارائه شده است، الگوی راه خود قرار دهد، زيرا امام علی‌النقی(ع)، در راستای نقش امامان مبنی بر راهنمايی مردم و هدايت آنها، وظيفه خود را به بهترين نحو ممكن به انجام می‌رساند.