اخبار قرآنی (1391/03/02)

گروه حوزه‌های علميه: تفسير نمونه به خوبی مقام انسانی زن را مورد توجه قرار داده است؛ چرا كه اگر كسی جايگاه انسانی زن را مورد ترديد قرار دهد، طبعا ساير مباحث در پرتو آن تغيير می‌كند اگر در انسانيت زن ترديدی وجود داشته باشد يا نقصی يافت شود روشن است كه هدايت‌پذيری او متفاوت از مرد خواهد بود و به يقين تكليف او نيز متفاوت است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، نشست علمی تخصصی بررسی «نقش آيات‌الاحكام در تفسير نمونه» شامگاه دوشنبه، اول خرداد، در مركز تخصصی تفسير و علوم قرآن در قم برگزار شد.

بنا بر اين گزارش، حجت‌الاسلام سعيد داودی از اساتيد حوزه و دانشگاه در اين نشست بيان كرد: تفسير نمونه به خوبی مقام انسانی زن را مورد توجه قرار داده است؛ چرا كه اگر كسی جايگاه انسانی زن را مورد ترديد قرار دهد، طبعا ساير مباحث در پرتو آن تغيير می‌كند اگر در انسانيت زن ترديدی وجود داشته باشد يا نقصی يافت شود روشن است كه هدايت‌پذيری او متفاوت از مرد خواهد بود و به يقين تكليف او نيز متفاوت است؛ ولی اگر مقام انسانی زن و معنوی او را همسان مرد بدانند آنگاه اين سوال پيش می‌آيد كه آيا ضرورتا بايد در بخش حقوق و مسئوليت نيز اين دو جنس يكسان باشند.

وی با اشاره به جايگاه انسانی زن در قرآن افزود: مفسران معمولا در تفسير آيه نخست سوره نساء « یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِی خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاء وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِی تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَیْكُمْ رَقِيبًا»آورده‌اند كه آيا منظور از «نفس واحده» يك فرد شخصی است يا يك واحد نوعی است(يعنی جنس مذكر)، لذا شكی نيست كه ظاهر اين تعبير همان واحد شخصی را می‌رساند و اشاره به نخستين انسانی است كه قرآن او را به نام آدم، پدر انسان‌های امروز معرفی كرده است و تعبير بنی آدم در آيات بسياری از قرآن آورده می‌شود.

وی با اشاره به تفسير عبارت « وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا» گفت: مفسران چنين فهميده‌اند كه همسر آدم؛ يعنی حوا از بدن آدم آفريده شده و پاره‌ای از روايات غير معتبر می‌گويند حوا از يكی از دنده‌های آدم آفريده شده است.

عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی اظهار كرد: در آيه 21 سوره مباركه روم نيز می‌خوانيم كه «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَیْهَا» بدين معنا كه از نشانه‌های قدرت خدا در اين است كه همسران شما را از جنس شما آفريد تا بوسيله آن‌ها آرامش بيابيد، در آيه 72 سوره مباركه نحل نيز آمده است كه « خداوند همسران شما را از جنس شما قرار داد»، لذا روشن است كه وقتی خداوند در اين آيات می‌فرمايد كه همسران شما را از جنس شما قرار داد، بدان معناست كه آنان را از جنس شما قرار داد و نه اينكه همسران را از اعضای بدن شما قرار دهد؛ بنابراين تفسير نمونه با توجه به آيات و روايات، زن را در مقام انسانی شريك مرد می‌داند و تفاوتی در خلقت آنان قائل نيست.

وی با اشاره به جايگاه معنوی و هدايت پذيری زن در قرآن كريم اظهار كرد: قرآن كريم زن و مرد را در پيشگاه خدا و در وصول به مقامات معنوی در شرايط مشابه يكسان می‌شمارد و هرگز اختلاف جنسيت و تفاوت ساختمان جسمانی و به دنبال آن پاره‌ای از تفاوت‌ها در مسئوليت‌های اجتماعی را دليل بر تفاوت ميان اين دو از نظر به دست آوردن تكامل انسانی نمی‌شمارد؛ بلكه هر دو را از اين نظر كاملا در يك سطح قرار داده است.

داودی ادامه داد: آيات قرآن در عصر و زمانی نازل گرديده‌اند كه بسياری از ملل دنيا در انسان بودن جنس زن ترديد داشتند و آن را يك موجود نفرين شده و سرچشمه گناه، انحراف و مرگ می‌دانستند، بسياری از ملل پيشين حتی معتقد بودند كه عبادات زن در پيشگاه خدا مقبول نيست و بسياری از يونانی‌ها زن را يك موجود پليد و از عمل شيطان می‌دانستند.

وی ابراز كرد: پاره‌ای از افراد بی اطلاع گاهی اسلام را متهم می‌كنند كه اسلام دين مردها است! اما آنان از حقيقت اسلام دور هستند؛ چرا كه به طور كلی اگر در پاره‌ای از قوانين اسلام به خاطر تفاوت‌های جسمی و عاطفی كه ميان زن و مرد وجود دارد تفاوت‌هايی از نظر مسئوليت‌های اجتماعی ديده می‌شود، به هيچ وجه به ارزش معنوی زن لطمه نمی‌زند و از اين لحاظ زن و مرد با يكديگر تفاوتی نداشته و درهای سعادت به طور يكسان به روی هردوی آنها باز است.

اين استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به برابری زن و مرد از ديدگاه قرآن كريم افزود: بی شك زن و مرد تفاوت‌هايی از نظر جسمی و روحی دارند و به همين دليل در احراز پست‌های اجتماعی متفاوت هستند؛ ولی اين امر دليل بر تفاوت شخصيتی انسانی آنها و يا تفاوت در مقامشان در پيشگاه خدداوند نيست و از اين نظر هر دو كاملا برابر هستند.

وی افزود: با ظهور اسلام و تعليمات ويژه آن، زندگی زن وارد مرحله نوينی شد و آنان از كليه حقوق فردی، اجتماعی و انسانی برخوردار شدند، اسلام زن را مانند مرد برخوردار از روح كامل انسانی، اراده و اختيار دانسته و او را در مسير تكامل كه هدف خلقت است، می‌داند.

داودی گفت: اسلام زن را مانند مرد به تمام معنی مستقل و آزاد می‌داند و قرآن با آياتی نظير « كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ» و ...اين آزادی را برای عموم افراد اعم از زن و مرد،بيان می‌دارد و لذا در برنامه‌های مجازاتی هم می‌بينيم كه در آياتی مثل «الزَّانِیَةُ وَالزَّانِی فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِئَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُم بِهِمَا رَأْفَةٌ فِی دِينِ اللَّهِ» و مانند آن هر دو را به مجازاتی واحد محكوم می‌كند.

وی با اشاره به نقش اسلام در احيای ارزش مقام زن افزود: تحقير و در هم شكستن شخصيت زن، تنها در ميان عرب‌های جاهلی رسم نبوده بلكه در ميان اقوام ديگر و حتی شايد متمدن‌ترين ملل آن زمان نيز زن شخصيتی ناچيز داشت و غالبا با او به صورت يك كالا و نه يك انسان رفتار می‌شد؛ ولی مسلما عرب جاهلی اين تحقير را در اشكال زننده‌تر و وحشتناكتری انجام می‌داد.

وی ابراز كرد:با ظهور اسلام با اين خرافات مبارزه شد و به خصوص تولد دختر را كه ننگ می‌دانستند، در احاديث اسلامی به عنوان گشوده شدن ناودانی از رحمت خدا به خانواده ذكر شد.