اخبار قرآنی (1391/03/02)

گروه انديشه و علم: حجت‌الاسلام ایزدپناه بر لزوم تبيين منابع قرآن‌شناسی در فلسفه صدرايی به منظور فهم بهتر مباحث فلسفی وی تأكيد كرد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) شعبه قم، حجت‌الاسلام والمسلمين عباس ايزدپناه، مدرس دانشگاه قم دوم خردادماه در نشست تخصصی مناسبات فلسفه صدرايی با قرآن كريم در دانشگاه قم، با ذكر اين مطلب كه در اصل مسئله مناسبات فلسفه و قرآن می‌بايست در ابتدا تأملی در امكان و عدم امكان قرآن فلسفی و فلسفه قرآنی داشت، تصريح كرد: در اين رابطه نظريات مختلفی بيان شده است از آن جمله، گروهی معتقد هستند كه به‌طور كلی بنيان فلسفه و قرآن در ريشه با هم متناقض است و نمی‌توان چنين تركيبی را ايجاد كرد، آنها بر اين باورند كه فلسفه با قرآن سنخيتی ندارد كه بتوان از آيات قرآن مباحث فلسفی را بيان، توضيح و يا توجيه كرد و بالعكس.

وی افزود: تأمل با رويكرد تاريخی و تطبيقی از ديگر فعاليت‌هايی است كه در اين رابطه بايد انجام شود؛ در غرب روش‌های متعدد فلسفی تجربه شده است كه نخستنين آن، روش عقلی است كه دكارت و دكارتيان به سختی به دنبال اثبات آن بودند پس از آن روش تجربی و حسی از سوی نظريه‌پردازانی همچون هابز، لاك، هيوم و آگوست كونت و... مطرح شد.

استاد دانشگاه قم در ادامه خاطرنشان كرد: روش عاطفی، ديگر روشی بود كه در اين زمينه از سوی نظريه پردازان غربی از جمله كانت در پيش گرفته شد كه گروهی كه به آن روش اشراف داشتند را «رومانيست»‌ها می‌ناميدند.

وی اظهار كرد: از ديگر روش‌هايی كه در فلسفه غرب مورد استفاده گرفت روش كتاب مقدس بود كه مسيحيان كاتوليك از آن به‌عنوان يك روش شناختی استفاده می‌كردند. پس از اين گروه، روش تركيبی از سوی نظريه‌پردازان و فلاسفه غربی مورد استفاده قرار گرفت؛ امانوئل كانت، نويس وايتد، توماس آكويناس و... با به‌كارگيری روش‌های قبلی سعی كردند به روشی جامع برای فهم حقايق و مسايل فلسفی دست بزنند.

ايزدپناه با بيان اين مطلب كه فلاسفه اسلامی نيز استفاده از روش‌های گوناگون را در دستور كار خود قرار دادند، گفت: در بين فلاسفه مسلمان نيز چنين سير گردشی ديده می‌شد، از عقل‌گرايی معتزله تا تجربه‌گرايی خاص و اسلامی ابوريحان بيرونی و فلاسفه متاخر گرفته تا حكمای ديگر، شاهد به‌كارگيری اين روش‌ها هستيم ولی آنچه مورد توجه است تلاش متفكران اسلامی در به‌كارگيری بهترين روش‌ها برای حل مباحث فلسفی بود كه در اين بين می‌توان به ابوعلی سينا و شيخ اشراق اشاره كرد ولی بی‌گمان ملاصدرا در اين رابطه در نقطه اوج قرار دارد.

ملاصدرا در كار خود از روش‌های عقلی، حسی، قرآنی، عرفانی و... بهره می‌گرفت و نتايج آن را در آثار خود متجلی ساخت كه پيچيدگی آن بسياری از متفكران را به تعجب وا می‌داشت. ملاصدرا با خلق آثار فاخر فلسفی و قرآنی و حتی روايی و حديثی نشان داد كه چگونه می‌توان در اين عرصه‌ها به توانايی‌های خاص رسيد. آثار وی را از جنبه‌های مختلف بايد مورد توجه قرار داد كه نخستين آن توجه به مدل فلسفه نزولی صداريی است.

اين استاد دانشگاه تصريح كرد: تبيين منابع قرآن‌شناسی در فلسفه صدرايی و همچنين فلسفه صدرايی و مستندات قرآنی از ديگر حوزه‌هايی است كه بايد در اين عرصه مورد بازشكافی قرار گيرد.