بانک مقالات تاریخ

نخستين تحول مشروطه خواهانه در جهان اسلام، به سال 1876 م/1293  ھ.ق، در امپراتوري عثماني به وقوع پيوست. اين در حالي بود كه نهضت مشروطه در ايران، سي سال بعد از آن (1906م/1324 ھ. ق) رخ داد كه بالطبع تحولات و دگرديسي هاي بزرگي را براي هر دو كشور به دنبال داشت.
بين دو حادثه مورد نظر تشابهات و تفاوتهاي زيادي وجود دارد كه بايد در جاي خود به همه آنها پرداخت. در اين مقاله تنها به مساله اختيارات سلطان در قانون اساسي مشروطه اول عثماني و قانون اساسي مشروطه ايران توجه شده است. به همين سبب در ابتدا امتيازاتي كه در متن دو قانون ياد شده براي مقام سلطان در نظر گرفته شده، و در ادامه مواد و بندهايي كه اختيارات سلطان را مورد توجه قرار داده، تجزيه و تحليل شده است.
ماحصل مقايسه پيش گفته، نيل به اين موضوع است كه دامنه اختيارات سلطان در قانون اساسي مشروطه اول عثماني بسيار متوسع بوده است، تا جايي كه هيچ مانعي را در مسير شكل گيري استبداد حميدي ايجاد نمي كند. اين در حالي است كه در قانون اساسي مشروطه ايران دامنه اختيارات سلطان در مواردي- كه در متن مقاله توضيح آنها خواهد آمد- محدودتر و داراي انقباض بيشتري است.

 نسخه قابل چاپ