بانک مقالات تاریخ

محور بنيادين اين پژوهش بر يافته‌ هايي استوار است که از پاسخ به پرسش ‌هاي به‌ دست آمده ‌اند: 1. قيام شريک بن شيخ ‌المهري در اثر چه عواملي پديد آمد و در پي چه اهدافي بود؟ 2. ماهيت فکري، مذهبي و اجتماعي اين قيام چگونه بود؟ 3. سرنوشت اين قيام چگونه رقم خورد و چرا؟
اين قيام، که در ماه‌ هاي آغازين خلافت عباسي در سال 1323 ه.ق در ماوراالنهر اتفاق افتاد، نخستين قيامي بود که با صبغه شيعي خلافت نوپاي عباسي را به چالش کشاند. رهبر اين قيام با بهره‌ گيري از زمينه مذهبي ماوراالنهر توانست توده وسيعي از اعراب و ايرانيان آن سامان را گرد خويش فراهم آورد؛ کساني که از نيرنگ عباسيان در انتخاب شعار الرضا من آل محمد، خونريزي فراوان و عدم تحويل خلافت به فرزندان علي (ع) به خشم آمده بودند. اين قيام به سرعت در ميان اهالي ماوراالنهر گسترش يافت و با پيوستن افراد يا گروه‌ هايي با انگيزه‌ هاي اقتصادي و اجتماعي خاص خود، سراسر ماورا‌النهر را از فرغانه تا سغد و خوارزم در‌بر گرفت. اندک زماني بعد، با مساعي ابومسلم و فرمانده ‌اش، زياد بن صالح خزاعي، اين قيام از رسيدن به هدف ناکام ماند و سرکوب شد. در اين مقاله، علل بروز قيام شريک در ماورا‌النهر و عوامل موقعيت ‌ساز آن، ماهيت فکري، مذهبي و اجتماعي قيام و فرآيند تحولات آن، دلايل گسترش اوليه اين قيام و پيوستن مردم به آن و سرانجام عوامل ناکامي و پيامدهاي قيام بررسي و تحليل شده است.

 نسخه قابل چاپ