مقالات علوم سیاسی

به جرات مي توان گفت که هيچ مفهومي در عرصه سياسي- اجتماعي معاصر به اندازه سنت، سوال برانگيز و پر مناقشه نبوده است. با اعتقاد به ضرورت نوگرايي هر گونه بازگشت به سنت را کهنه پرستي و موجب عقب ماندگي و از دست دادن فرصت ها مي دانند. در طيف افراطي مقابل عده اي ديگر، همه اکنون خود را در گرو سنت دانسته و باز توليد بي چون و چراي آن را رمز رستگاري خود مي دانند. اما در اين ميان متفکران بي طرف سعي کرده اند صرف نظر از گرايش هاي ارزشي خود سنت را از زاويه اي علمي بکاوند. آنها برآنند که سنت به عنوان معادلي براي کلمه انگليسي (tradition) در معاني مختلف و مهم چون "ميراث"، "ارث" و "فرهنگ" - به کار رفته است. به طوري که گاهي آن را صرفا مبين تاريخ يک ملت از گذشته تا حال دانسته اند و گاهي آن را زمينه تاسيس اکنون سياسي بر مبناي هويت گذشته. اغلب متفکران دنياي اسلام در پرتو طرح جدي تر موضوع هويت در دو دهه اخير، نگاهشان به سنت از زاويه تعريف دوم (تاسيس اکنون سياسي بر مبناي هويت گذشته) صورت مي گيرد. اين بدان معناست که سنت مورد بحث در حوزه روشنفکري جهان اسلام يک پروبلماتيک (problematic) است. با عنايت به اين نکته، اين مقاله بر آن است که نوع نگاه يکي از مهم ترين جريان هاي فکري اسلامي معاصر يعني ليبرال هاي اسلامي را با اشاره به برخي از چهره هاي شاخص آنها بررسي کند.