مقالات علوم سیاسی

مواد مخدر تاثير عميقي بر تمامي افراد و جوامع سراسر جهان دارد. در بعد فردي، مواد مخدر سلامت، زندگي و امنيت افراد را با خطر روبر كرده است. در بعد ملي، رابطه مواد مخدر با جرايم باعث بروز مناقشات، معضلات اجتماعي، تضعيف دولتها و عقب ماندگي كشورها شده است. كشورهاي فقير به شدت در برابر مواد مخدر آسيب پذير بوده و نيازمند كمك هستند، زيرا آنها فاقد منابع كافي براي مقابله با چرخه جرم و جنايت مي باشند. در بعد جهاني نيز مساله مواد مخدر اهميت مشابهي دارد: بازارهاي مواد مخدر هيچ مرزي ندارند و ماهيت فراملي آنها موجب مي شود كه هيچ دولت واحدي، چه فقير و چه غني نتواند به مرزهاي اين بازارها دست يابد.
مواد مخدر در تقسيم بندي اوليه از دو نوع خارج نيست، يا منشا آن طبيعي است، كه از خشخاش، شاهدانه و كوكا به دست مي آيد. و يا مصنوعي است كه به طريق آزمايشگاهي استحصال مي شود، مانند متاآمفتامين و آمفتامين (اكستاسي). مخربترين ماده مخدر در جهان، مواد افيوني خصوصا هروئين است كه بزرگترين كانون توليد آن در جنوب غرب آسيا به ويژه در افغانستان است. توليد و قاچاق آن، ايران، پاكستان و كشورهاي آسياي مركزي را به شدت تحت تاثير خود قرار داده است.
سودآوري و ارزش افزوده قاچاق مواد مخدر موجب شكل گيري گروهها و شبكه هاي مافيايي قاچاق شده است. گروهي بودن، برنامه ريزي پيچيده، اغراض مالي بسيار قوي با هدف رسيدن به بالاترين سود، فعاليت در سطوح ملي، فراملي و بين المللي، برخورداري از سيستم اطلاعاتي قوي، تمايل به نفوذ در قدرتهاي رسمي سياسي براي برقراري ارتباط با عوامل دولتي، تلاش براي تحت نفوذ درآوردن قدرت رسمي و دخالت در تصميم گيريها، فرهنگ سازماني سخت و خشن و ... همگي از ويژگيهاي قاچاقچيان سازمان يافته است. اين مقاله با توصيف وضعيت كنوني مواد مخدر در منطقه، چالشهاي ژئوپليتيكي آن را در جنوب غرب آسيا بررسي مي نمايد.