مقالات علوم سیاسی

سنجش و اندازه گيري قدرت ملي کشورها به منظور تعيين جايگاه کشور در نظام ژئوپليتيک جهاني و مقايسه قدرت کشورها، همواره از دغدغه هاي جغرافيدانهاي سياسي، دانشمندان علوم سياسي و روابط بين الملل بوده است. از همين رو از سوي صاحبنظران تلاشهاي متعددي جهت سنجش قدرت کشورها در قالب ابداع روشها و مدلهاي تک متغيره و چند متغيره محدود صورت گرفته است که همه آنها از منظر يک يا چند متغير يا بعد محدود، کشورهاي جهان را رتبه بندي و مقايسه کرده اند ولي هيچ گاه منعکس کننده قدرت ملي جامع و فراگير کشورها نبوده اند. در اين تحقيق با توجه به نقد و ارزيابي مدلهاي پيشين سنجش قدرت ملي، مدل جديدي براي محاسبه قدرت ملي ارايه شده است که چه از نظر روش کار و چه از نظر تعداد و ترکيب فاکتورها و متغيرهاي موثر بر قدرت ملي نسبت به تمامي مدلهاي قبل برتري دارد. توجه به تمامي ابعاد قدرت ملي (در قالب نه فاکتور اقتصادي، سياسي، نظامي، فضايي، فرامرزي، سرزميني، اجتماعي، علمي، فناوري و فرهنگي)، توجه بر استفاده از متغيرهاي متعدد، متنوع در قالب 87 متغير، تاکيد بر استفاده از متغيرهاي جديد و استراتژيک متناسب با زمان کنوني، استفاده از روش دلفي و مراجعه به نظر خبرگان در مورد شناخت نقش و اهميت متغيرهاي موثر بر قدرت ملي، امکان ترسيم ساختار قدرت در جهان با تأكيد بر جايگاه ايران در نظام ژئوپليتيكي جهاني و ... بخشي از مزاياي اين مدل نسبت به تمامي مدلهاي قبل است.
مقاله حاضر ضمن تشريح نحوه طراحي مدل سنجش قدرت ملي در قالب 13 مرحله، با استفاده از مدل مزبور (که از ترکيب حدود 90 متغير در قالب 9 فاکتور تشکيل شد) به سنجش قدرت 140 کشور جهان پرداخته و در پايان با توجه به ميزان قدرت ملي کشورها، ساختار قدرت جهاني را در قالب يک مدل پنج سطحي ارايه نموده است.