مقالات علوم سیاسی

محاسبه و اندازه گيري قدرت ملي و طرح فرمولي که با آن بتوان بين کشورها در يک زمان معين و يا بين وضع يک کشور در دو دوره متفاوت مقايسه به عمل آورد، همواره يکي از دغدغه هاي فکري دانشمندان و اساتيد جغرافياي سياسي، ژئوپليتيک، روابط بين الملل و علوم سياسي بوده است. از اين رو، براي اندازه گيري قدرت کشورها در تمامي دوران بعد از جنگ، بويژه در دهه هاي 60 و 70 ميلادي تلاش هاي متعددي صورت گرفته است. مجموعه اين تلاش ها را مي توان به سه دسته تقسيم کرد: گروهي از صاحب نظران فقط به معرفي عوامل موثر بر قدرت ملي در قالب عناصر متشکله قدرت ملي پرداخته اند و تعدادي متغير را به عنوان مهمترين عوامل موثر بر قدرت ملي کشورها معرفي کرده اند. گروه دوم ضمن ارايه يک مدل مفهومي سعي در اندازه گيري قدرت ملي کشورها بر مبناي امتيازات کسب شده در مورد متغيرهاي مفروض خود کرده اند و سرانجام گروه سوم ضمن انتخاب برخي عوامل و متغيرها با طرح يک مدل رياضي و تعيين نوع رابطه و ترکيب بين متغيرهاي مفروض به سنجش قدرت ملي کشورها پرداخته اند. در اين مقاله، تلاش شده است تا با رويکرد توصيفي- تحليلي، ابتدا نظريات مختلف در مورد عناصر متشکله قدرت ملي مورد بررسي قرار گيرد. هدف از اين بررسي،  مشخص کردن مهمترين عناصر قدرت ملي از ديد صاحب نظران مختلف بوده است. در ادامه، مدل هاي مفهومي و مدل هاي رياضي سنجش قدرت ملي به تفکيک مورد ارزيابي قرار گرفته و تلاش شده تا با نقد و تحليل اين مدل ها، اولا مهمترين اشکالات مفهومي و ساختاري مدل هاي مذکور تبيين شود و ثانياً با شناخت نقاط ضعف و قوت هر مدل، راهکارهايي براي طراحي يک مدل بهينه سنجش قدرت ملي ارائه شود.

 نسخه قابل چاپ