مقالات علوم سیاسی

تنش زدايي در سياست خارجي ايران از سال 1367 شروع شد. در اين دوران، شاهد تغيير در «جهت گيري» و «نقش ملي» سياست خارجي ايران مي باشيم. اين امر را مي توان انعکاس ضرورت هاي اقتصادي، استراتژيک و امنيتي دانست. بر اساس ضرورت هاي دوران جديد، شاهد تغيير در اولويت هاي سياست خارجي و اقتصادي ايران بوده ايم. موج اول تنش زدايي را مي توان عامل بازسازي روابط ايران با کشورهاي حوزه خليج فارس و خاورميانه دانست.
موج دوم تنش زدايي از سال 1376 آغاز شد. در اين مقطع زماني، شرايط براي ارتقا سطح همکاري هاي ايران با کشورهاي اروپايي فراهم شد. محور اصلي موج دوم تنش زدايي بر گسترش روند «اعتمادسازي» قرار داشت. همکاري هاي اقتصادي و استراتژيک ايران با کشورهاي اروپايي ارتقا يافت. در اين دوران، تلاش گسترده اي براي «مشارکت موثر» ايران با ساير کشورهاي جهان در حوزه هاي اقتصادي و استراتژيک انجام شد.
روند ياد شده در دهه 1380 با نشانه هايي از برگشت پذيري همراه گرديد. اين امر ناشي از عدم توازن در فرآيندهاي تنش زدايي مي باشد. در دوران جديد، اولويت هاي سياسي و استراتژيک ايران تغيير يافت. جلوه هايي از عدم توازن در موضوعات سياست خارجي و امنيتي ايران به وجود آمد. از سوي ديگر، شاهد فرآيندي مي باشيم که به موجب آن، نقش ملي ايران در سياست خارجي دگرگون شد. همکاري هاي چندجانبه، به تضادهاي گسترش يابنده تبديل گرديد. اين امر نشان مي دهد که جلوه هايي از عدم توازن در فرآيندهاي سياست خارجي ايران ظهور يافته و تاثير خود را بر بسياري از موضوعات بر جاي گذاشته است.
دلايل مختلفي براي شکل گيري عدم توازن در سياست خارجي تنش زدا وجود دارد. فرضيه اين مقاله آن است که «عوامل ساختاري» به موازات مولفه هاي فروملي از جمله «نقش نخبگان»، عامل تغيير در سياست خارجي و ظهور مولفه هاي نامتوازن گرديده است. روش پژوهش نيز در قالب مدل ساختار ـ کارگزار انجام گرفته، نقش نيروهاي بين المللي را به موازات تغيير در نخبگان سياسي برجسته مي سازد.

 نسخه قابل چاپ