مقالات علوم سیاسی

عراق در سال 1990 کويت را اشغال و آن را به عنوان استان نوزدهم ضميمه خاک خود کرد. سوال اين است که مهمترين دلايل اشغال کويت چه بوده است؟ اشغال کويت دلايل متعددي داشته است، اما فرض مقاله اين است که مهمترين دليل به تنگناهاي ژئوپليتيکي عراق باز مي گردد. براي تبيين اين فرضيه، نخست در مورد نظريه هاي ژئوپليتيک توضيح داده شده و سپس مهمترين عوامل ژئوپليتيکي تاثيرگذار در اشغال کويت مانند موقعيت جغرافيايي، مرزها و منابع طبيعي يعني محيط فيزيکي عراق مورد مطالعه قرار گرفته است.
از نظر موقعيت جغرافيايي، عراق وضعيت مناسبي در خليج فارس ندارد. به همين دليل، اين کشور ابتدا تلاش مي کرد تا با طرح هلال خصيب و ايجاد عراق بزرگ به درياي مديترانه دسترسي پيدا کند. اما با عدم توفيق در اين مورد، توجه آن کشور معطوف به خليج فارس گرديد. عراق براي بهبود بخشيدن به وضعيت جغرافيايي خود در خليج فارس و يا رفع تنگناهاي ژئوپليتيکي، همواره خواستار الحالق کامل کويت يا بخش هايي از آن به خاک خود بوده است. البته ذخاير نفتي کويت نيز در چشم داشت هاي اين کشور نسبت به کويت بي تاثير نبوده است.
بر همين اساس، دولت هاي عراق هر چند تا سال 1990 در مورد مرزهاي خود با کويت به توافقاتي رسيده بودند، اما حاضر نشده بودند که آن را بر روي زمين علامت گذاري نمايند. زيرا اين مساله به مفهوم شناسايي کويت به عنوان کشوري مستقل تلقي مي شد. از سوي ديگر رهبران عراق از جمله ملک غازي، نوري سعيد، عبدالکريم قاسم و صدام حسين از تنگناهاي ژئوپليتيکي عراق در خليج فارس آگاه بوده اند. آنها کويت را بخشي از عراق مي دانستند و انگلستان را متهم مي کردند که با ايجاد کشور کويت، قصد داشته دسترسي عراق را به خليج فارس محدود کند. اشغال کويت در سال 1990 بر همين اساس و به منظور بر طرف کردن اين تنگناي ژئوپليتيکي انجام گرفت.

 نسخه قابل چاپ