مقالات علوم سیاسی

امنيت موضوعي استنباطي است که مفهوم آن ثابت اما محتواي جغرافيايي- سياسي آن تابع شرايط زمان و مکان تغيير مي کند. در گذشته امنيت ملي عمدتا از نظر تهديد نظامي خارج از مرزها مورد توجه قرار مي گرفت که مقابله با آن نيز ساز و کار نظامي داشت. اما امروزه اين مفهوم از حوزه تعاريف کلاسيک خود خارج شده و رابطه تنگاتنگي با توسعه يافته است. در گذشته پيشرفت و اعتلاي واحدهاي سياسي با حاکميت عقلانيت ابزاري با نگرشي محدود و تک سويه مترادف ايجاد و تداوم رشد اقتصادي در نظر گرفته مي شد. اما توسعه مفهومي فراتر از رشد اقتصادي و به بيان ديگر محيط بر رشد است. اين نگرش از اواخر دهه 1960 دچار تغيير و تحولات اساسي در مفهوم خود گرديد. به طوري که پس از کنفرانس جهاني استکهلم، گزارش براتلند و همچنين گزارش ريودوژانيرو، در پارادايم جديد خود با عنوان توسعه پايدار، تمامي زواياي زندگي انسان را با تاکيد بر عدالت اجتماعي و توزيع عادلانه منابع، مورد توجه قرار مي دهد. بنابراين توسعه نابرابر در فضاهاي سياسي يک سرزمين مي تواند بستر مناسبي را براي ايجاد متغيرهاي اثرگذار بر مولفه هاي امنيت ملي و تکوين نواحي بحراني فراهم نمايد.
امروزه اين تهديد بيشتر متوجه نظام هاي سياسي متمرکز است که ساختار مرکز- پيرامون را شکل مي دهند. اين ساختارها عمدتا شامل حاشيه کمتر توسعه يافته نسبت به مرکز مي باشند. در ايران نيز چنين ساختاري منجر به برهم خوردن تعادل و توازن منطقه اي بين مرکز و پيرامون گرديده است و مهمتر آنکه نواحي پيراموني اکثرا منطبق بر نواحي قومي- مذهبي مي باشد. در چنين شرايطي تمايزات افزايش مي يابد و عامل واگرايي تقويت مي گردد. با توجه به رهيافت فوق، اين تحقيق با در نظر گرفتن ارتباط مستقيم ميان امنيت ملي و توسعه ملي، به بررسي سطح توسعه يافتگي استان هاي کشور به منظور مقايسه استان هاي مرزي و مرکزي با تاکيد بر استان سيستان و بلوچستان پرداخته است. اين تحقيق به روش توصيفي- تحليلي و با استفاده از مدل تاکسونومي عددي، نشان مي دهد که شکاف عميقي ميان سطح توسعه يافتگي استان سيستان و بلوچستان نسبت به ديگر نواحي وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ