مقالات علوم سیاسی

شهرهاي جهاني پديدهاي نوظهوري هستند که در متن اقتصاد جهاني به عنوان مکان هاي پيوند دهنده شبکه اقتصاد جهاني عمل مي کنند و سبب شکل گيري فضاي جريان ها و به وجود آمدن کانون هاي قدرت نوظهور در نقشه جغرافياي سياسي جهان شده اند. تاکنون، 54 شهر جهاني توسط پژوهشگران گروه تحقيقاتي پيتر تيلور شناسايي شده و بر اساس برخي شاخص هاي انتخابي که عمدتا در چهار حوزه اقتصاد، فرهنگ، امکانات زيربنايي و ارتباطات است، در سه رده شهرهاي جهاني آلفا (10 شهر)، بتا (10 شهر) و گاما (34 شهر) طبقه بندي شده اند. پيرو همين طبقه بندي به نظر مي رسد شهر اول با شهر پنجاه و چهارم تفاوت هايي عميق دارد. لذا «شهر جهاني» يا «ورلد سيتي» با «جهان شهر» يا «گلوبال سيتي» تفاوت بنيادي دارد. به طور کلي هنگامي که يک کلان شهر در چارچوب اقتصاد جهاني جايگاهي را کسب نمايد و به عنوان يکي از گره هاي شبکه اقتصاد جهاني در فضاي جريان ها به رقابت با ساير شهرها بپردازد از وضعيت کلان شهري به وضعيت «شهر جهاني» ارتقا يافته است و از هر چندين ده «شهر جهاني» يک مورد تبديل به «جهان شهر» مي شود. مقاله حاضر ضمن تبيين مفهوم «شهر جهاني» و «جهان شهر»، سعي دارد با ترسيم تفاوت هاي اين دو، ابهام مفهومي آنهارا برطرف کند. هدف مقاله اثبات تفاوت ميان «شهر جهاني» و «جهان شهر» و حوزه هاي نفوذ ژئوپليتيکي آنها به صورت مجزا است. شاخص هاي مورد استفاده منبعث از مطالعات پيشين از جمله فرضيه هاي ورلد سيتي فريدمن و گلوبال سيتي ساسن و به ويژه شاخص هاي 12 گانه پژوهشگران گروه پيتر تيلور در حوزه شهرهاي جهاني است. بر اساس نتايج تحقيقاتي گروه تيلور، ده شهر جهاني برتر، به عنوان شهرهاي جهاني آلفا شناسايي شده اند که شش مورد آنها، يعني نيويورک، لندن، پاريس، توکيو، هنگ کنگ و سنگاپور «جهان شهر» محسوب مي شوند. شش شهر ديگر اين گروه، در صورت ادامه روند پيشرفت، در آينده به جايگاه جهان شهري دست مي يابند. همچنين «شهرهاي جهاني» گروه هاي بتا و گاما، صرفا به عنوان شهرهاي جهاني، با درجه اهميت متفاوت، تابع چهار «جهان شهر» فوق هستند. لذا مفهوم «شهر جهاني» صراحتا متفاوت از «جهان شهر» است. جهان شهرها کانون هاي اصلي فرماندهي اقتصاد جهاني محسوب مي شوند که در راس سلسله مراتب شبکه شهرهاي جهاني قرار گرفته اند.

 نسخه قابل چاپ