مقالات علوم سیاسی

در زمان حيات اتحاد جماهير شوروي حضور قدرت هاي بزرگ در حوزه خزر محدود بود. به علت تسلط شوروي بر بخش وسيعي از منطقه خزر و عدم تمايل آمريکا براي درگيري با شوروي و به رسميت شناخته شدن حوزه هاي نفوذ ابرقدرت ها از سوي يکديگر، حوزه خزر تنها تحت نفوذ و تاثير شوروي بود. از اينرو ثبات نسبي در منطقه برقرار بود. اما بعد از فروپاشي شوروي قدرت هاي متعددي در منطقه حضور يافتند. بنابراين در حالي که قبل از فروپاشي شوروي وجود يک قدرت مسلط باعث يکپارچگي و برقراري ثبات در منطقه بود، بعد از فروپاشي شوروي با وجود قدرت هاي متعدد، زمينه بروز رقابت ها و چالش هاي فراواني در منطقه فراهم شد. در چنين وضعيتي قدرت هاي بزرگ به عنوان عامل بي ثباتي در منطقه ايفاي نقش مي کنند.
هدف مقاله حاضر اين است که اين تغيير نقش قدرت هاي بزرگ را که بعد از فروپاشي شوروي و وقوع تحولات ژئوپليتيک در منطقه خزر اتفاق افتاد، تبيين نمايد. براي اين منظور ضمن معرفي قدرت هاي صاحب نفوذ در منطقه خزر و بررسي اهداف و منافع آنها در سال هاي قبل و بعد از فروپاشي شوروي، به مقايسه عملکرد آنها و تاثيرات اين عملکرد پرداخته است. با اين بررسي سعي شده است تفاوت نقش و تاثير قدرت هاي بزرگ در دو دوره مورد مطالعه بيان شود. نتايج به دست آمده نشان مي دهد که در حالي که سيستم مداخله و نفوذ در منطقه خزر در سال هاي قبل از فروپاشي شوروي عامل ثبات در منطقه بوده، در سال هاي بعد از فروپاشي شوروي اين سيستم به سيستم نفوذي بي ثبات کننده تغيير نقش داده است.

 نسخه قابل چاپ