مقالات علوم سیاسی

  6 : پژوهشنامه علوم سياسي پاييز 1386; 2(4 (8)):211-248.   چندفرهنگ گرايي و رهيافت هاي مختلف آن   کريمي مله علي*   * دانشگاه مازندران    

تحولات فکري و تکوين زمينه هاي سياسي ـ اجتماعي دهه هاي اخير در سطح جهان به ويژه جوامع ليبرال دموکراسي غربي اروپا، آمريکا و استراليا به بازانديشي در نظريه هاي سياسي و سياست پردازي هاي اجرايي درباره دولت انجاميد که ظهور نگره فکري و شيوه نوين سياست گذاري موسوم به چندفرهنگ گرايي با موضوع محوري به رسميت شناختن تفاوت ها در عرصه عمومي، از مظاهر آن به شمار مي رود. اين مکتب فکري نوپا به محض شکل گيري و بسته به پيش زمينه هاي فرهنگي و اجتماعي جوامع مختلف در قالب رهيافت هاي متعددي بروز پيدا کرد.
اين مقاله بر دو بعد توصيف و تحليل تمرکز دارد. در بعد نخست، رهيافت هاي گوناگون چندفرهنگ گرايي شامل ناسيوناليسم فرهنگي، رهيافت سياست گذارانه و چندفرهنگ گرايي به مثابه فلسفه اجتماعي را از هم متمايز مي سازد. رهيافت ناسيوناليسم فرهنگي به تقاضاهاي اقليت هاي مختلف اشعار دارد که معتقدند حوزه عمومي به ويژه عرصه فرهنگ بايد جايي براي شناسايي تنوع و تفاوت قائل شود. رهيافت سياست گذارانه به معناي نوعي سازوکار عملي براي تصميم گيري، تدبيرپردازي، سياست گذاري و مواجهه اجتناب ناپذير برخي جوامع غربي با الزامات، مسائل و واقعيت هاي جمعيت شناختي و ترکيب نوظهور و متنوع انساني است. رهيافت سوم بر پايه نقد فردگرايي افراطي ليبراليسمِ کلاسيک و بازانديشي در نگرش فلسفه اجتماعي ليبرال نسبت به اهميت فرد و به جاي آن تاکيد بر اهميت و اولويت گروه ها و فرهنگ ها استوارست.
مقاله حاضر در بررسي فرضيه و تحليل عوامل و زمينه هاي موثر بر شکل گيري هريک از رهيافت ها، عواملي چون موج مهاجرت گسترده بعد از جنگ جهاني دوم را که موجب تغيير ترکيب انساني کشورهاي غربي شد و نيز تاثيرات جهاني شدن و فناوري هاي نوين ارتباطي و اطلاعاتي و افزايش آگاهي گروه هاي فرهنگي اقليت و ظهور و اهميت يابي مکاتبي همچون جامعه گرايي را موثر قلمداد مي کند.

  كليد واژه: چندفرهنگ گرايي، جامعه گرايي، ناسيوناليسم فرهنگي، شناسايي، تفاوت، تنوع    

 نسخه قابل چاپ