مقالات علوم سیاسی

درس جنبش هاي اسلامي معاصر به ارزش 2 واحد، در كنار 7 عنوان درسي ديگر، در زمره درس هاي اسلامي بوده و پس از تاييد شوراي انقلاب فرهنگي، در برنامه آموزشي مقطع كارشناسي رشته علوم سياسي دانشگاه ها گنجانده شده است. هدف اين درس كه در فضاي ايدئولوژيك و انقلابي دهه 1360 طراحي شد، آشنايي فراگيران با تحولات جهان اسلام به ويژه جنبش هاي اسلامي و نقش آنها در روند تحولات اين جوامع بوده است.
اينك با گذشت حدود سه دهه از ارايه اين واحد درسي و تحولات عديده جهان اسلام و دگرديسي هاي ساختاري، ژرف و اثرگذار بر جهان، بررسي اين سوال ها ضرورت مي يابد كه آيا سرفصل هاي مصوب براي رفع نيازهاي فكري فراگيران از جامعيت كافي برخوردار است؟ مهم ترين تحولاتي كه بازنگري اين درس را الزامي كرده اند كدامند؟ چه عنوان هايي براي عصري كردن آن قابل پيشنهاد است؟
به تناسب موضوع، اين مقاله با استفاده از روش «دلفي» براي گردآوري داده ها و نيز تجربه هاي شخصي، و از رهگذر تطبيق اهداف و سرفصل ها و نيازسنجي آموزشي درصدد است با رويكردي انتقادي،‌ محتوا و سرفصل هاي اين درس را مورد مطالعه قرار داده و در پايان پيشنهادهايي براي روزآمدنمايي، ارتقاي محتوا و غني سازي آن ارايه كند.
يافته هاي تحقيق نشان مي دهد تحولات ساختاري جهان، جهاني شدن، اثر فرايند دموكراتيزاسيون بر دگرديسي رفتاري جنبش هاي اسلامي، پيدايش گونه هاي نوين جنبش هاي اسلامي با گستره اثرگذاري جهاني همانند القاعده و حزب اله لبنان، ظهور سنت هاي فكري جديد در مطالعه جنبش هاي اجتماعي مانند نظريه «ساختار فرصت سياسي»، ضرورت كاربست رهيافت بين رشته اي و گفتماني در تجزيه  و تحليل جنبش هاي اجتماعي، تجربه سياسي جمهوري اسلامي و ... ضرورت بازنگري در سرفصل هاي اين درس را دو چندان نموده است.
با عنايت به ضرورت هاي ياد شده مقاله حاضر سرفصل هاي زير را براي اين درس پيشنهاد مي كند: نظريه هاي جنبش هاي اجتماعي، الگوي تحليل و مطالعه جنبش هاي اسلامي، زمينه هاي تكوين و رشد جنبش هاي اسلامي معاصر، سنخ شناسي جنبش هاي اسلامي، تحليل مقايسه اي جنبش هاي اسلامي قديم و جديد، جنبش هاي اجتماعي و ساختار فرصت سياسي، تحولات ساختاري جهاني و جنبش هاي اسلامي.

 نسخه قابل چاپ