مقالات علوم سیاسی

دولت مطلقه شبه مدرن پهلوي، نخستين دولت شکل گرفته در ايران بود که بر اساس الگوي نظري جان فرانکو پوجي در پرتو شکل گيري و بسط نهادهاي بوروکراسي و ديوان سالاري، تمرکز قدرت در پهلوي اول و ارتش مدرن پديدار شد. اين دولت تلاش همه جانبه اي را در تمرکز و انحصار قدرت با سيطره کامل بر منابع اجبارآميز و غير اجبارآميز صورت داد.
ريشه شکل گيري اين دولت را بايد در تغيير و تحولات سياسي و اجتماعي مشروطه و پس از آن جست و جو کرد. برخلاف دولت هاي مطلقه اروپايي همچون انگلستان و فرانسه که در آنجا يک طبقه نوظهور توانست در محيطي رقابتي همگام با نوسازي اقتصادي، اجتماعي و سياسي دولت، جامعه اي دموکراتيک و مردم سالار پديد آورد زيرا اتکاي دولت به طبقات مختلف، مانع از رويه استبداد دولت شده و مرحله گذار به جامعه اي مردم سالار را هموار ساخت؛ اما در ايران در نبود يا ضعف اين طبقات در نهايت دولت مطلقه پهلوي توانست با تمرکزدهي هر چه بيشتر قدرت در دربار و با ايجاد ارتش مدرن و بوروکراسي نوين و با تاکيد بر ايدئولوژي ناسيوناليسم، شکل و ماهيت متفاوت تري از دولت هاي مطلقه اروپايي به خود بگيرد. در اين دولت با وجود برخي از نوسازي هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي هرگز مقدمات گذار به حکومت و جامعه اي مردم سالار فراهم نشد.

 نسخه قابل چاپ