بانک مقالات جغرافیا

بررسي آثار مورفولوژيکي يخبندانهاي کواترنر ايران موضوع مورد علاقه بسياري از محققان بوده است که مي توان شروع آن را به ژاک دومرگان (1890 م.) نسبت داد. در اين ميان رديابي پاره اي از پديده ها سهلتر بوده و پاره اي ديگر به واسطه غير محتملتر بودن آن کمتر مورد ارزيابي محققان قرار گرفته است. از آن جمله مي توان به وجود آثار يخسارها يا کلاهکهاي يخي اشاره کرد.
بررسي و تحليل آمار اقليمي ثبت شده فعلي در ايران از يکسو و وجود نقاط يا محلهايي که نسبت به نواحي مجاور از نظر برودتي تفاوتهاي چشمگيري از خود نشان مي دهند، سبب شد که نظر ژئومورفولوژيستها به اين نقاط جلب شده و پراکندگي آنها در ايران مشخص شود. بديهي است با توجه به تخمينهاي دما و حرارت محيطي در گذشته، مي توان حدس زد که اين نقاط در گذشته (در دوره هاي سرد) نسبت به نقاط مجاور از خود ويژگيهاي برودتي بيشتري نشان مي داده اند و چنانچه از نظر توپوگرافي نسبتا هموار و دماي آنها مشابه ارتفاعات براورد شود؛ در اين صورت احتمال وجود کلاهکهاي يخي در عصر يخبندان در آنها افزايش پيدا مي کند.
لازم به ذکر است که اين مقاله از يک طرح تحقيقاتي گرفته شده و با حمايت مالي وزارت نيرو به انجام رسيده است؛ همچنين با اتکا به روش رايت و تحليل رقومي داده هاي هواشناسي مضبوط نسبت به بازسازي شرايط دمايي در دوره سرد اقدام صورت گرفته است؛ سپس با تعيين گستره آن در ايران نسبت به رديابي آثار يخسارهاي محتمل در زاگرس اقدام شده است.
نتايج اين پژوهش نشان مي دهد، که آثار اين پديده در دشت نمدان فارس به استناد براوردهاي اقليمي شواهد مورفيک ارضي و پاره اي شواهد رسوبي وجود دارد. بنابراين شايان ذکر است که با اين روش، وجود آثار يک پهنه يخي (يخسار) براي اولين بار در ايران به اثبات مي رسد.