بانک مقالات جغرافیا

فرسايش خاك يكي از عوامل اصلي در كاهش حاصلخيزي خاك، انباشت رسوبات در آبراهه ها، كانالهاي آبياري و رودخانه ها، كاهش ظرفيت مخازن سدها، تشديد وقوع سيلابهاي مخرب و آلودگي محيط زيست مي باشد. به منظور جلوگيري از پيامدهاي منفي فرسايش خاك و توليد رسوب در حوزه هاي آخيز ضرورت دارد تا مقدار رسوب و منبع توليد آن مشخص شود. از آنجايي كه اكثر حوزه هاي آبخيز كشور بدون ايستگاههاي رسوب سنجي مي باشند، استفاده از مدلهاي ابداع شده در اين زمنيه در براورد توليد رسوب الزامي مي باشد. در اين تحقيق كه در حوزه آبخيز نوژيان واقع در جنوب شرقي خرم آباد انجام شده است، براورد فرسايش و رسوب حوزه آبخيز نوژيان واقع در استان لرستان با استفاده از مدل MPSIAC و با بهره گيري از سيستم اطلاعات جغرافيايي GIS بررسي شده است. در اين راستا براي اجرايي كردن مدل MPSIAC، پس از ورود لايه هاي اطلاعاتي به محيط GIS و وزن دهي آنها، از تلفيق اين لايه ها، حوزه آبخيز مطالعه شده به 527 واحد همكن تفكيك شد؛ سپس شدت فرسايش و توليد رسوب در اين واحدهاي همگن محاسبه شد. نتيجه به دست آمده نشانگر اين است كه ميزان رسوب براورد شده با استفاده از مدل MPSIAC حدود 489372.2 تن در سال مي باشد. با توجه به اينكه ميزان رسوب اندازه گيري شده در محل ايستگاه هيدرومتري كشور معادل 812410 تن در سال است، نسبت مقدار رسوب براورد شده با استفاده از مدل MPSIAC به آمار رسوب اندازه گيري شده 0.602 برابر است. نتيجه بررسيهاي انجام شده در مورد اختلاف موجود بيانگر اين واقعيت است كه كاليبره كردن مدلهاي تجربي از طريق اصلاح نارساييهاي موجود در آنها در تطبيق با شرايط خارج از محل ابداع آنها امري ضروري و گريزناپذير است. بنابراين، ضرورت دارد تا پيش از آنكه با اطمينان اقدام به رد يا قبول نتيجه حاصل از به كارگيري اين مدل شود، در آبخيزهاي معرف كشور، كاليبره كردن مدل در تطبيق كامل با شيوه هاي ابداع آن مد نظر قرار گرفته، سپس اقدام به واسنجي آن كرد.