بانک مقالات جغرافیا

در اين تحقيق دماهاي فرين فراگير پايين دوره سرد سال منطقه آذربايجان با استفاده از شاخص «انحراف نرمال شده دما» تعيين و بر اساس شاخص مذکور 80 مورد دماي فرين فراگير براي مطالعه انتخاب شده است. براي شناسايي الگوهاي گردشي به وجود آورنده دماهاي فرين 80 روزه، ماتريسي به ابعاد 80 روز در 943 گره، از داده هاي ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال در مختصات جغرافيايي 0 تا 100 درجه طول شرقي و 15 تا 70 درجه عرض جغرافيايي شمالي تشکيل گرديد. تحليل خوشه اي وارد از ماتريس مذکور منجر به شناسايي 7 الگوي گردشي موثر بر ايجاد دماهاي فرين شد که از ميان الگوهاي ياد شده الگوي گردشي شماره 1 با فراواني 24 روز از 80 روز انتخابي با 30 درصد سهم، بيشترين سهم و الگوي شماره 6 با فراواني 3 روز از 80 روز و با سهم 3.75 درصد کم ترين سهم را در ايجاد دماهاي فرين منطقه آذربايجان داشته اند.
بررسي وضعيت ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال در طي 80 روز مورد مطالعه نشان مي دهد که دماهاي فرين منطقه آذربايجان تحت تاثير آرايش توپوگرافي تراز 500 هکتوپاسکال قرار مي گيرند. مسير وزش و ريزش هواي سرد به منطقه آذربايجان تحت تاثير و هدايت توپوگرافي تراز 500 هکتوپاسکال، هواي سرد و سنگين عرض هاي بالاي جغرافيايي را به منطقه آذربايجان انتقال مي دهد و موجب ايجاد دماهاي فرين مي شوند. در 7 الگو از 8 الگوي گردشي شناسايي شده عامل انتقال و ريزش هواي سرد از عرض هاي بالاي جغرافيايي به منطقه آذربايجان، فرودهاي بلند و در الگوي گردشي شماره 6 ناوه عميقي است که مانند يک سردچال جوي باعث استقرار و استمرار هواي سرد بر روي منطقه آذربايجان شده و دماهاي فرين توليد مي کند.
با توجه به نقش وزش سرد در کل 80 روز انتخابي براي مطالعه، معلوم گرديد که سرماها يا دماهاي فرين مذکور همگي از نوع فرارفتي يا انتقالي بوده و حتي يک روز سرماي تشعشي در ميان 80 روز مورد مطالعه مشاهده نگرديد.

 نسخه قابل چاپ