بانک مقالات جغرافیا

منطقه مورد بررسي با وسعت km2 283 درمحدوده عرض شمالي '42-°38 تا '52-°38 و طول شرقي '23-°45 تا '40-°45 واقع شده، و از جمهوري آذربايجان 5/8 كيلومتر فاصله دارد. گسترش زياد مواد آبرفتي نامتراكم و نيمه متراكم حاوي رس، سازندهاي مارني گچدار و نمكدار و پهنه هاي رسي دشت ها، بعلاوه سازند هاي سطحي غالبا ريزدانه در سطوح كم شيب ميانكوهي، زمينه براي پيدايش و توسعه ي خندق ها به وجود آورده است. فرسايش خندقي شديد در منطقه نه تنها باعث از بين رفتن خاك و پوشش گياهي مي شود بلكه مشكلاتي را براي كاركرد ماشين هاي امور كشاورزي و آبياري به وجود آورده است و لذا اهميت تحقيق بيشتر معلوم مي شود. نتايج شاخص هاي اقليمي نيز نظير Ws (ميزان رطوبت موجود در سازندها)، ضريب هيدروترمال و معادله هاي مختلف، در تاييد وجود استعداد خندق زايي زياد براي منطقه مي باشند.

بيشتر خندق ها در سطح دشت ها، جايي كه شيب بسيار ملايم است شكل گرفته اند، به عبارتي با افزايش شيب ضخامت سازند هاي سطحي سست كاهش يافته و به دنبال آن طول و تعداد خندق ها كاهش يافته است. اين موضوع توسط رابطه ي رگرسيون خطي موجود بين شيب كف خندق ها با طول آنها، با ميزان همبستگي معكوس و معني دار 43% براي نمونه آماري مورد بررسي منطقه، به اثبات رسيده است.

بين طول خندق ها و ارتفاع محل پيدايش آنها رابطه ي معكوس معني دار در سطح اطمينان 95% با ميزان ضريب همبستگي 45% وجود دارد. بنابراين با افزايش ارتفاع ميزان شيب زياد مي شود ولي ضخامت مواد تخريب ريزدانه و خاك كاهش مي يابد و در نتيجه خندق هاي طويل و عميق در سطح آنها نسبت به سطوح تقريبا هموار و كم شيب، كمتر شكل مي گيرد. از طرفي، وجود رابطه معكوس، معني دار با ميزان ضريب همبستگي 40% براي پارامترهاي شيب و عمق خندق ها، در تاييد مطلب مذكور فوق مي باشد (متوسط عمق خندق هاي سطح دشت ها در حدود 2/2 متر و در محدوده كوهستان 62/1 متر مي باشد). با عنايت به نتايج تحقيق ميداني حاضر، فرسايش خندقي يكي ازعوامل مهم در ناپايداري و تخريب سازند هاي سطحي دامنه ها و قسمت هايي از دشت هاست.

 نسخه قابل چاپ