بانک مقالات جغرافیا

يکي از تحولات بارز و قابل ملاحظه در عرصه فعاليت هاي کشاورزي کشور و بويژه استان هاي خراسان طي 25 ساله اخير (85-1360) گسترش فضايي - مکاني کشت زعفران بوده است، به طوري که سطح زير کشت آن از 4250 هکتار در سال 1360 به 57623 هکتار در سال 1384 و ميزان توليد آن از 23.2 تن به 239.6 تن افزايش يافته است. اين افزايش سطح زير کشت و توليد عمدتا متعلق به استان هاي خراسان بوده است؛ چرا که سطح زير کشت در اين ناحيه از 5530 هکتار در سال 1362 به 55947.5 هکتار و حجم توليد آن نيز از 18.5 تن به 232.8 تن در سال 1384 رسيده است. در عين حال تعداد شهرستان هاي توليد کننده زعفران در استان هاي خراسان که در سال 1362 تنها معدود به 5 مورد بوده، در سال 1384 تقريبا شامل تمام 30 شهرستان موجود در سطح خراسان گرديده است. اين افزايش سطح زيرکشت و همچنين افزايش توليد چه در مقياس ملي و چه در مقياس استاني (استان هاي خراسان) در حالي رخ داده است که ايران و بالاخص استان هاي خراسان و بويژه خراسان رضوي و جنوبي طي 25 ساله اخير به صورت دوره اي با پديده خشکسالي مواجه بوده است. يافته هاي حاصل از اين پژوهش بيانگر آن است که رابطه معناداري بين کاهش نزولات جوي و متعاقبا کاهش منابع آبي از يک سو با افزايش سطح زير کشت زعفران (بر خلاف رويه عمومي کشت محصولات کشاورزي) وجود داشته و دارد. همچنين معلوم گرديد که به دليل مزاياي نسبي زعفران در مقايسه با ساير محصولات کشاورزي در استان هاي خراسان، روند گسترش سطح زير کشت آن بسيار سريع تر بوده است. اين مزايا در برگيرنده کارکردهاي طبيعي و اقتصادي - اجتماعي بوده و شامل نياز آبي اندک زعفران، معدود بودن تعداد دفعات آبياري، امکان رشد در اقليم نيمه خشک، محدود بودن دوره کاشت، داشت و برداشت، اشتغالزايي و ارزش افزوده بالا آن مي باشد.