بانک مقالات جغرافیا

فرسايش آبكندي از پديده هاي معمول در آب و هوايي نيمه خشك مي باشد. آنها مناطق وسيع با شرايط مورفولوژيكي، خاك شناسي و آب و هوايي متفاوت را تحت تاثير قرار مي دهند. ميزان هدررفتن خاك در نتيجه ايجاد آبكندها در دهه هاي اخير به جهت فرسايش قابل ملاحظه اي اراضي تحت كشت در حوضه آبريز شاخن، مشكلاتي بسيار جدي ايجاد كرده است. با تكيه بر خصوصيات مورفولوژيكي و شكل هندسي هيدروليكي، دو نوع عمده آبكندها تشخيص داده شده:
-1 آبكندهاي موقتي كه بر روي دامنه هاي با شيب كم گسترش مي يابند؛
-2 آبكندهاي دايمي كه در نتيجه فرسايش بسيار زياد ايجاد مي شوند.
اهداف موردنظر در اين بررسي عبارتند از:
-1 تعيين توزيع مكاني اين آبكندها در منطقه مورد مطالعه -2 اندازه گيري خصوصيات، مورفولوژيكي و توپوگرافي آنها و -3 تعيين عواملي كه بازسازي و گسترش و تحول آنها را سبب مي شوند.
جهت بررسي عوامل اصلي تشكيل انواع متفاوت آبكندها، داده هاي مربوط به شرايط محيط طبيعي از قبيل: فيزيوگرافي، زمين شناسي، خصوصيات خاك،‌ كاربري اراضي و شرايط هيدرولوژيكي به طور ميداني جمع آوري شد. فرضيات مربوط به مكانيسم هاي موثر در تشكيل و تحول هر دو نوع آبكند دايمي و موقتي و خصوصيات متفاوت آنها مورد بحث قرار گرفته است. اين نوع از آبكندها تحت شرايط آب و هوايي نيمه خشك در مناطق كوچكي از حوضه آبريز شاخن در استان خراسان جنوبي مورد بررسي واقع شده اند.
بررسي هاي ميداني در خصوص مورفولوژي آبكندها و فرآيندهاي به وجود آورنده آنها در سه منطقه از محدوده مورد مطالعه كه نماينده شرايط زمين محيطي متفاوتي هستند، انجام شده است. به طوري كه اظهار مي شود، با وجود اينكه آبكند منطقه شماره 1 از محدوده مورد مطالعه در ابتدا توسط رواناب سطحي ايجاد شده، اما در حال حاضر بسيار فعال بوده و آنچنان دچار تحول شده كه فروافتادگي كف و كرانه ها مهمترين فرآيندهاي متحول كننده آن به شمار مي روند.
در مناطق مورد مطالعه، اقدامات كنترل فرسايش بايد مبتني بر افزايش تراكم پوشش گياهي بر روي زمين جهت كاهش سرعت جريان آب در اراضي بالادست مناطق داراي فرسايش آبكندي باشد تا به اين ترتيب حجم جريان در مناطق تحت فرسايش آبكندي كاهش پيدا كند.

 نسخه قابل چاپ