بانک مقالات جغرافیا

شهر نوعي فرهنگ پديداري است و بافت قديم جلوه هاي مادي و معنوي آن را در خود به نمايش مي گذارد. از اين منظر شهرهاي اسلامي تماما داراي بافت قديمي با اجزاي مشابه مي باشند كه بيانگر هويت اسلامي، تعامل فرهنگي و پيشينه هاي تاريخي يکسان مي باشد. شهر خواف نمونه اي از اين گونه شهرهاي اسلامي است كه عليرغم موقعيت جغرافيايي (واقع بودن در منتهي اليه شرق كشور و انزواي جغرافيايي)، زماني به عنوان كانوني از تمدن تلقي مي شده است. گرچه ويراني ناشي از جنگ و زلزله و تحولات دهه هاي اخير، تاثير نسبتا زيادي بر اجزا و ضمائم بافت قديم بر جاي گذاشت، ليكن هنوز اين بافت داراي پنج محله به نام هاي ميان ده، پايين ده، سرده، قلعه بالا و سالار باشي با اجزاي مشخص نظير ارگ قليچ خاني، مسجد جامع، مسجد خطيب، مسجد بلال، مسجد شيخ زين الدين و آب انبارهاي آقاحسين، مسجد بلال، مسجد خطيب و خواجه يار كه عمدتا مربوط به دوره تيموريان مي باشد و همچنين داراي مزار حافظ ابرو، پيراحمد خوافي، بي بي حور و بي بي نور، خواجه يار، بناهاي تاريخي نظير منزل قريشي (دوره قاجاريه)، سقابه هاي مسجد بلال، مسجد جامع و شيخ زين الدين و بازار است، كه هر يک از آنها به نوعي تجلي تجربيات فرهنگي ناشي از تعاملات كشورهاي اسلامي را در خود دارند. از اين رو هدف از اين پژوهش شناسايي و معرفي بافت قديم شهر خواف به عنوان نمونه اي از ساخت شهر اسلامي مي باشد. بدين منظور از طريق روش هاي اسنادي و پيمايشي (تمام شماري) بافت قديم اين شهر بدقت مورد ملاحظه قرار گرفته است. نتايج آن نشان مي دهد بافت قديم شهر خواف از لحاظ ساخت به ويژه كاركردي نمونه اي از شهرهاي اسلامي است كه با بازخواني مجدد آن مي توان حلقه مفقوده تعاملات گذشته را در بين كشورهاي اسلامي به نمايش گذاشت.

 نسخه قابل چاپ