بانک مقالات جغرافیا

الگوهاي مختلف گردش جوي شرايط آب و هوايي متفاوتي را باعث مي شوند. تغيير در فراواني وقوع الگوهاي گردش جوي و تيپ هاي هوا منجر به تغيير الگوي بارش مي شود. از اين رو مطالعه و بررسي الگوهاي گردش جوي مي تواند به عنوان معياري براي بررسي تغييرات الگوي بارش به كار گرفته شود. تغييرپذيري بارش يکي از مهمترين عوامل آب و هوايي است كه سيستم هاي طبيعي و اقتصادي را كنترل مي كند. اين موضوع به ويژه در مناطقي نظير ايران كه در منطقه خشك و نيمه خشك واقع شده، چشمگيرتر است. در تحقيق حاضر رابطه فراواني الگوهاي هوا با شاخص ENSO مورد تحليل قرار گرفته است. به منظور طبقه بندي الگوهاي گردشي، داده هاي روزانه مربوط به تراز 500 هكتوپاسكال و فشار تراز دريا در فصل زمستان طي دوره آماري 1961-2003 از مركز داده هاي NCEP تهيه گرديد. براي طبقه بندي الگوهاي هواي روزانه، از روش تحليل عاملي و خوشه بندي استفاده شد و در نهايت هشت الگوي گردشي اصلي در فصل زمستان براي ايران شناسايي شد. به منظور شناسايي ارتباط بين فراواني انواع الگوهاي گردشي هوا با فازهاي گرم، خنثي و سرد ENSO، داده هاي ماهانه شاخص فوق نيز از مجموعه داده هاي بازسازي شده NCEP استخراج گرديد و فراواني هر يک از الگوهاي گردشي هوا طي فازهاي گرم،‌ سرد و خنثي محاسبه شد. نتايج حاصل از اين پردازش نشان داد كه الگوهاي هواي كم فشار مديترانه، كم فشار جنب قطبي، پرفشار شرقي، پرفشار شمالي، پرفشار اروپاي شرقي و تلفيق سامانه پرفشار سيبري با پرفشار اروپايي در فاز النينو از فراواني بيشتري برخوردارند. در حالي كه الگوهاي هواي پرفشار سيبري و پرفشار مركزي در دوره هاي لانينا بيشتر است.

 نسخه قابل چاپ