بانک مقالات جغرافیا

يکي از پديده هاي جالب ژئومورفولوژي در چشم انداز بعضي از مناطق گنبدهاي نمکي است. اين پديده در بخش هاي مختلف ايران از جمله در زاگرس جنوبي، قم، سمنان و آذربايجان وجود دارد. گنبدهاي نمکي آذربايجان حاصل بالا آمدن مواد تبخيري نئوژن تحت عنوان سازندهاي قم خصوصا سازند قرمزفوقاني (ميوسن) است. اين گنبدها از لحاظ عمق، کم عمق و از لحاظ وسعت متوسط تا کوچک هستند. در تشکيل گنبدهاي نمکي آذربايجان علاوه بر اختلاف چگالي سنگ نمک با سنگ هاي درونگير، عواملي مثل تکتونيک، ولکانيسم و آب هاي تحت فشار موثر بوده و صعود نمک را تسهيل کرده اند. گنبدهاي نمکي آذربايجان را مي توان از نظر توزيع جغرافيايي به چهار منطقه (ميانه، نوار شمال تبريز، ميشوغربي و خاروانا) تقسيم کرد که در بين آنها نوار شمالي تبريز از نظر وسعت، تعداد و اندازه گنبدها و همچنين آثار ژئومورفولوژيکي و زيست محيطي اهميت بيشتري دارد.
در بررسي حاضر سعي شده به تشريح ويژگي ها و آثار ژئومورفولوژيکي بخشي از اين گنبدها پرداخته شود. اين نوار در شمال غرب تبريز و شمال شرق مورو (جنوب حوضه سنخ چاي) باريک تر شده ولي در عوض تراکم گنبدها بيشتر مي باشد. تکتونيک نمکي در اين منطقه پديده ها و آثار مختلف ژئومورفولوژيکي را به وجود آورده که شامل بالا آمدن نمک به شکل گنبدهاي نمکي آشکار، گنبدهاي نمکي مدفون به صورت تپه هاي مدور، بوتونير، سينک حول، حرکات توده اي، شيارها و تيغه هاي انحلالي، گوي هاي گلي و کفه هاي نمکي، پوسته ها، بسترها و آبشارهاي نمکي مي باشد.

 نسخه قابل چاپ