بانک مقالات جغرافیا

يكي از بلاياي طبيعي كه استان خوزستان را به دليل موقعيت جغرافيايي و همجواري آن با پهنه هاي بزرگي از مناطق بياباني تحت تاثير قرار مي دهد، پديده نامطلوب گرد و غبار است. اين پژوهش پس از استخراج 50 سامانه گرد و غباري شاخص و تفکيک آنها به دو دوره سرد و گرم سال طي دوره آماري (2005– 1996)، با استفاده از نقشه هاي ترکيبي ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال و فشار متوسط تراز دريا، نقشه هاي بردار باد، خطوط هم سرعت و جريان هوا در دو سطح 500 هكتوپاسكال و سطح متوسط دريا در محدوده 0 تا 50 درجه شمالي و 0 تا 70 درجه شرقي و تصاوير ماهواره اي براي دو سامانه گرد و غباري شاخص انجام شده است. نتايج تحقيق نشان مي دهد در دوره سرد سال سيستم هاي مهاجر بادهاي غربي و رودباد جبهه قطبي (PFJ) همراه آن و در دوره گرم سال كم فشارهاي حرارتي سطح زمين مهمترين عامل در ايجاد و شكل گيري پديده مذكور در استان خوزستان مي باشند. هنگامي كه يك فرود عميق در غرب منطقه مورد مطالعه بر روي بيابان هاي كشورهاي همجوار قرار گيرد و سرعت باد در آن به سرعت رودباد برسد، در صورت فراهم بودن شرايط محيطي، با ايجاد ناپايداري در سطح زمين سبب گرد و غبار و انتقال آن به استان خوزستان مي شود. در دوره گرم سال نيز كم فشارهاي حرارتي سطح زمين و بخصوص كم فشار خليج فارس با مكش هواي بيابان هاي اطراف (شبه جزيره عربستان) يكي از عوامل ايجاد گردوغبار مي باشد. مسير حركت امواج گرد و غباري و نحوه استقرار محور فرود و مراكز كم فشار سطح زمين و همچنين تصاوير ماهواره اي مورد استفاده نشان مي دهد مهمترين منابع گرد و غبارهاي وارده به استان خوزستان شامل بيابان هاي جنوبي عراق، شمال عربستان، جنوب شرق سوريه و تا اندازه اي شمال صحراي آفريقا مي باشد.