بانک مقالات جغرافیا

در سطوح دامنه هاي مناطق نيمه خشک انواع فرسايش و با شدت هاي متفاوت فعال است. فرسايش خطي بويژه فرسايش خندقي در بين انواع فرسايش مهمترين عامل تخليه و ورود مواد دامنه اي به دشت هاي سيلابي و آب هاي جاري محسوب مي شود. اين نوع فرسايش در محدوده هاي کوهستاني نواحي نيمه خشک که دامنه ها به خوبي توسط پوشش گياهي محافظت نمي شوند، بيشتر ديده مي شود. در تشديد فرسايش عوامل مختلفي دخيل هستند، اما سرعت تشکيل عوامل مختلفي دخيل از پديده هاي مربوط به فرسايش، به ويژه خندق ها در سطوح شيبدار متشکل از سازندهاي سطحي مستعد به فرسايش خطي قابل ملاحظه است. در حوضه شورچاي واقع در دامنه هاي شرقي کوهستان سهند (واقع در موقعيت جغرافيايي از 36^o05’ تا 37^o20’ عرض شمالي و از 46^o43’ تا 47^o15’ طول شرقي ) بر روي دامنه هاي متشکل از سازندهاي سطحي متشکل از مارن، سيلت و رس حضور خندق هاي عميق و در حال توسعه در بخش هاي مختلف حوضه، بويژه در شيب هاي منتهي به رودخانه اصلي بيشتر ديده مي شود. در اين مقاله با استفاده از شاخص ها و ضرايب مختلف مانند شاخص هاي V و TCI عوامل تشکيل و توسعه اين پديده بررسي و تحليل شده. نتايج حاصل از اين بررسي ها نشان مي دهد که در بخش هاي مختلف حوضه شورچاي، شيب و نوع سازندهاي سطحي دامنه ها نقش اوليه را در فراهم نمودن زمينه لازم براي تشکيل خندق ها ايفا نموده است. تحليل مقادير حاصل از به کارگيري شاخص ها در بخش هايي از محدوده مورد مطالعه نشان مي دهد که در مواردي مقادير حاصل از حد آستانه ها تجاوز نموده است، که اين امر از پتانسيل بالاي دامنه هاي محدوده مذکور براي فرسايش خطي، حکايت مي کند.

 نسخه قابل چاپ