بانک مقالات جغرافیا

آرايش الگوهاي همديد هوايي و سامانه هاي فشار در طول سال همراه با نقش عوامل محلي، موجب توليد، صعود، انتقال و انتشار انبوهي از ريزگردها در مناطق جنوبغرب، غرب و شمالغرب ايران، مي شود. در اين مطالعه، با هدف بررسي عوامل همديد موثر بر رخداد اين پديده جوي در بخش هاي غربي ايران، 10 موج گردوغباري مهم طي يک دوره آماري 5 ساله از سال 1384 تا 1388، انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفت. بنابر اهميت موج فراگير و گسترده گردوغباري روزهاي سيزدهم تا شانزدهم تير ماه 1388، الگوهاي همديد و مکانيسم تشکيل، انتقال و انتشار گردوغبار در آن به تفصيل مطالعه شد. نتايج حاکي از اين است که؛ در تمام موارد، استقرار يک سامانه كم فشار بر منطقه خاورميانه و تقويت شرايط ناپايداري در سطح بيابان ها و همچنين تاثير هماهنگ يک موج کم فشار ديناميک بر فراز جو منطقه، زمينه مناسب را براي انتقال ريزگردها به جو منطقه فراهم مي آورد. همگرايي سامانه هاي پرفشار آزور، کم فشار حرارتي و افزايش شيب فشاري در روزهاي اوج فعاليت پديده، باعث تقويت سيستم هاي بادي سطح بالا گرديده و باعث انتقال و انتشار مقادير انبوهي از ريزگردها در بخش هاي وسيعي از جنوب غرب، غرب و شمال غرب ايران مي شود. بررسي الگوهاي حاکم بر نقشه هاي همديد هوايي اعم از سطح زمين و تراز بالا و همچنين نمودارهاي ترموديناميک جو بالا در تمام موج هاي گردوغباري انتخابي از جمله موج فراگير مذکور، نشان مي دهد که تفاوت چنداني بين آنها از نظر توليد، انتقال و انتشار گردوغبار مشاهده نمي شود. شايد مهمترين تفاوت، مربوط به نزديکي بيشتر فرود موج کوتاه سطح 500 هکتوپاسکالي به غرب ايران و ضعيف تر شدن حاکميت پرفشار آزور بر روي ايران است که حرکت توده گردوغبار بر روي کشور را تسهيل نموده است. قطع بادهاي سطح فوقاني طي روزهاي چهاردهم تا شانزدهم تير ماه، باعث سکون نسبي و فعاليت بسيار کند سيستم شده و پخش و انتشار ريزگردها را با تاخير بيشتري همراه نموده است.

 نسخه قابل چاپ