بانک مقالات جغرافیا

تحليل هاي نخست شهري در ايران و بيشتر کشورهاي دنيا اغلب منحصر به مراکز حکومتي (پايتخت ها و شهرهاي بزرگ ديگر) بوده و فرايندهاي تحليل از بالا، سرنوشت برنامه ريزي از بالا (متمرکز) را درپي داردکه از مشکلات مبتلا به ايران نيز مي باشد. اين شيوه تحليل نادرست است چرا که فقط بخشي از سطوح موردنياز را مورد بررسي قرار مي دهدو مطمئنا نمي تواند به کشف علت که مي تواند در سطوح ديگر(مياني و پايين) شهرها باشد موفقيتي بدست آورد.
بر همين اساس دراين مقاله سعي کرده ايم سطوح پايين شهري را براي اولين بار درقالب نخست شهري مورد بررسي قراردهيم. فرضيه تحقيق بر اين پايه استوار است که: نظام شهري استان سيستان و بلوچستان و شهرستان زابل به سمت عدم تمرکز واز هم گسيختگي شهري مي رود.
با استفاده از روش تحقيق کمي و شاخصهاي نخست شهري، تمرکز و عدم تمرکز اثبات گرديد که در اين سطوح همانند و مشابه نظام شهري ايران عدم تمرکز و از هم گسيختگي شهري وجود دارد البته با شدت بيشتر. مثلا درسرشماري سال 1385 تهران حدود 2.3 برابر دومين کلان شهر يعني مشهد (7705036-2410800) دراستان سيستان و بلوچستان، زاهدان 2.4 برابرشهر دوم زابل (567449-136956) درناحيه زابل، شهرزابل حدود 12 برابر شهردوم ناحيه يعني شهرزهک (136956-11401) بوده است.
به نظر مي رسد به کارگيري راهبردهاي توسعه شهري به منظور مهار و آمايش رشد تهران و تقويت نقش و جايگاه شهر هاي مياني و کوچک، ايجاد قطب هاي توسعه در مناطق محروم براي جذب صنايع بزرگ به آنها، ارايه معافيت هاي مالياتي براي صنايع اي که در ساير استان هاي کشور ايجاد شوند تقويت منظومه هاي روستايي و اقتصاد کشاورزي مي تواند راهکارهاي مناسب براي اصلاح نظام شهري درهمه سطوح باشد.

 نسخه قابل چاپ