بانک مقالات جغرافیا

يکي از ويژگي هاي اقتصاد روستايي در ايران کمبود سرمايه در ميان خانوارهاي آن است، که خود ناشي از عوامل مختلف خاصه سطح پايين درآمد است. بنابراين روستاييان (لايه هاي مختلف اجتماعي) با توجه به شرايط مکاني - زماني به منظور تامين منابع مالي مورد نياز به بخش هاي مختلف از جمله بخش رسمي (دولتي) و بخش غيررسمي (سلف خران، مغازه داران) روي مي آورند.
اين پژوهش با تکيه بر تفاوت هاي مکاني - فضايي، بصورت تطبيقي در دو ناحيه کوهستاني و جلگه اي در سطح شهرستان آزادشهر واقع در استان گلستان انجام گرفته است. روش شناسي تحقيق توصيفي - تحليلي است که با تکيه بر داده هاي پيمايشي و همچنين در بحث مباني نظري از اسناد بويژه سند برنامه هاي پنج ساله توسعه بهره گرفتيم. بدين ترتيب تعداد 208 خانوار، از 27 نقطه روستايي انتخاب شده اند که با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي ساده اقدام به تکميل پرسشنامه نموده ايم که با استفاده از نرم افزارهاي Excel و Spss تجزيه و تحليل گرديد. نتايج حاصله از تحقيق نشان مي دهد:
- اگر چه دولت توانسته است با ورود به عرصه تامين مالي روستاييان از طريق سيستم بانکي دست بخش غيررسمي (سلف خران، رباخواران) را کوتاه کند، اما با توجه به اينکه 82.2 درصد اعتبارات پرداختي از منابع داخلي بانک ها و 17.8 درصد از تسهيلات کم بهره تکليفي (يارانه اي) دولت بوده است بنظر مي رسد به عنوان يک نهاد سودجو بوده است تا حمايت کننده.
- يافته هاي ميداني نشان مي داد که ميانگين درآمد يک خانوار قشر ثروتمند 3.8 برابر خانوار طبقه متوسط و 8.4 برابر خانوار طبقه فقير بوده است. همينطور در حالي که ثروتمندان 26.4 درصد کل جامعه نمونه را تشکيل مي دهند اما مقدار وام دريافتي آنها 1.7 برابر وام طبقه متوسط و 2.2 برابر طبقه فقير است.
- سهم متوسط وام دريافتي ناحيه کوهستاني نسبت به ناحيه جلگه اي کمتر بوده است (134.17 ميليون ريال در مقابل 120.31 ميليون ريال) و همچنين توزيع وام در ميان اقشار مختلف ناحيه کوهستاني ناعادلانه تر از ناحيه جلگه اي است. عامل فاصله از کانون هاي توزيع کننده (با توجه به استقرار بانک ها در شهرها) و امکان دسترسي بيشتر اولا براي ساکنان جلگه و ثانيا براي طبقه ثروتمند کوهستاني به دليل داشتن وسيله اياب و ذهاب در نحوه بهره مندي از تسهيلات بانکي بسيار موثر بوده است.
- مقايسه اثربخشي اعتبارات خرد در بين لايه هاي اجتماعي دو ناحيه حاکي از آن است که به تبع وضعيت بهتر درآمدي و بالا بودن متوسط وام دريافتي قشر ثروتمند، اثرگذاري تسهيلات از جنبه هاي مختلف (ايجاد شغل، نسبت وام به کل سرمايه گذاري و افزايش درآمد) نسبت به قشر پايين (ضعيف) بيشتر بوده است.

 نسخه قابل چاپ