بانک مقالات جغرافیا

آبخان دشت نیشابور با وسعتی معادل 3200 کیلومتر مربع، بخش میانی حوضه آبریز کالشور نیشابور را تشکیل می دهد. آب ذخیره شده در آبخان این دشت از راهها و مسیرهای مختلف وارد آن می گردد. بخشی از طریق نفوذ مستقیم نزولات جوی است که در سطح دشت نازل می شود، قسمتی از راه نفوذ در بستر رودخانه ها، بویژه در محدوده مخروط افکنه ها، بخشی به صورت نفوذ جانبی از ارتفاعات اطراف می تواند وارد آبخان گردد و بالاخره قسمتی از آب نفوذ کرده به مخزن از نفوذ آب برگشتی کشاورزی، صنایع و فاضلاب چاههای جذبی در شهرها و روستاها می باشد.

با توجه به این که کیفیت آب آبخان دشت نیشابور از نظر تیپ در نقاط مختلف آن متفاوت است و بویژه این که جریان دائمی آب شور از وسط دشت عبور می کند، این سوال پیش می آید که کدام عامل و یا چه عواملی عمده در تفاوت کیفی آب و یا شور شدن آن نقش دارند. با توجه به آنچه در مقاله آمده است، مشخص شده که سه عامل مهم یعنی سازنده های زمین شناسی؛ اقلیم حاکم بر منطقه، افت مستمر سطح آب زیرزمینی آبخان در اثر اضافه برداشت توسط چاههای عمیق، در این رابطه نقش موثر دارند.

- عامل زمین شناسی: رسوبات تخریبی میوسن که دارای املاح قابل حل زیادی هستند، در بخش جنوب شرقی حوضه و نیز در حاشیه ارتفاعات شمالی و جنوبی پراکنده بوده و سبب شور شدن آب سطحی و زیرزمینی می شوند.

- اقلیم حاکم بر منطقه: بویژه بالا بودن درجه حرارت هوا، در سطح دشت سبب تبخیر زیاد آب و افزایش املاح آن می گردد.

- عامل اضافه برداشت: سطح آب زیرزمینی آبخان بطور مداوم از سال 1371 به این طرف در اثر اضافه برداشت توسط چاههای عمیق هر ساله بطور متوسط حدود 0.2 متر افت می نماید. افت مستمر سطح آب زیرزمینی سبب افزایش املاح آب گشته و هر چند افت سطح آب زیرزمینی بیشتر می شود بر مقدار املاح آن نیز اضافه می گردد.

 نسخه قابل چاپ