بانک مقالات جغرافیا

کاوش در سرگذشت علوم مختلف، بسياري از زواياي پنهان در سير تکوين دانشهاي انساني را آشکار مي سازد. در اين ميان، برخي ويژگيها در بين علوم مختلف، مخصوصا در مراحل آغازين شکل گيري و استقلال آنها، مشترک به نظر مي رسند. از جمله اين خصايص مشترک مي توان گرايش به تبيين تک بعدي، يا تک عامل نگري در تحليل پديده ها اشاره کرد. بدين سان، در نوشتار حاضر، اين فرضيه مطرح شده است که بنابر عللي چند (که برخي از آنها مورد اشاره قرار گرفته اند)، مکاتب جبرگرا (جبر جغرافيايي، جبر اجتماعي، جبر ژنتيکي و ...) گرايشهايي هستند که متعلق به دوره هاي اوليه تکوين علوم جديد مي باشند. گرايشهاي جبرگرا زماني پديد آمده اند که علوم مختلف از يکديگر جدا شده و براي اعلام موجوديت بر نقاط تمايز خود پافشاري بيشتري کرده اند. اين گرايشها نظريات بديعي هستند که کل پارادايم حاکم بر حوزه هاي علمي سابق را دگرگون کرده اند. در اين ميان، آنچه جالب توجه است قدرت بالاي تبيين گري، پيشگويي و درجه قابل توجهي از اعمال کنترل بر پديده هاست که در اين گونه نظريات، وجود دارد (به صورت تصوري). اما گرايشهاي سالهاي اخير در حوزه علوم مختلف مبتني بر ايجاد ديدگاه هاي بين رشته اي (Inter Disciplinary) و در جهت استفاده بهينه از ظرفيت هاي اين علوم در ارتباط با يکديگر است و البته ما را، يک گام ديگر از مکاتب و نظريات تک عامل نگر دور مي سازد.

در جغرافيا نظريه «جبر جغرافيايي»، در قرن نوزدهم توسط متفکريني چون ريتر، راتزل، باکل و … شکل گرفت. اين خود تجلي ديگري از امري عام بود که در فرضيه خود به آن اشاره داشته ايم.

 نسخه قابل چاپ