بانک مقالات جغرافیا

ديدگاه هاي تکاملي، چه در علوم اجتماعي و چه در علوم ديگر، همواره کوشيده اند سير تکويني خاصي را براي بروز پديده هاي ترسيم نمايند. در مقابل کاتاستروفيست ها همواره بر نوعي تغيير تاکيد دارند که به جاي ترسيم يک سير تکويني، نوعي تناوب و تکرار را در بروز پديده ها حاکم مي دانند (رژه کک 1370). انتخاب يکي از اين دو ديدگاه توسط محقق، بر نحوه تفسير واقعيت ها تاثير فراوان دارد.
از چندي پيش باستان شناسان به خوبي در يافتند که بررسي هاي اقليم شناسي ديرينه و ژئومرفولوژي محيط هاي طبيعي مي تواند در برداشتي واقع بينانه تر از وقايع گذشته آنها را ياري دهد و همين احساس سبب شده است که رشته جديدي به نام زمين باستان شناسي Geoarcheology در دهه هاي اخير پايه گذاري شود.
اطلاعات مربوط به بسترهاي زيستي مدنيت ها و تاثيراتي که تغييرات اقليمي و طبيعي در نوع معيشت، نحوه زندگي، جابه جايي و مهاجرت ها، انقطاع يا ظهور حياتي گونه ها داشته، نه تنها بسياري از واقعيت هاي مورد توجه باستان شناسان را توضيح داده است که گاه پاره هايي از انگاشته هاي قطعي درمورد سير تکوين جوامع را نيز به تجديد نظر جدي طلبيده است.
اطلاعات زمين باستان شناسي به خوبي بر اين واقعيت تاکيد دارد که بستر ظهور مدنيت ها در همه نقاط يکسان نبوده است و بر اساس عوامل محيطي تبلور اين کانون ها از پديده هاي خاص طبيعي تبعيت نموده است. براي مثال دربسياري از نقاط رود خانه ها، و در پاره اي از مناطق سواحل، در بعضي موارد عملکرد يخچالها، و در ايران به صورت عام درياچه هاي دوران چهارم در رشد و تبلور کانونهاي جمعيتي و مدني موثر بوده اند.
در اين مقاله به استناد شواهد ژئومرفيک و تکيه بر شواهد تاريخي و باستان شناسي سعي شده است تاثير بستر درياچه هاي دوران چهارم در تبلور کانونهاي جمعيتي ايران و رشد آنها را روشن سازد و گستره ايران را بر اساس اهميت شاخص ها و مولفه هاي طبيعي در طبيعي در ايجاد انعقاد نطفه يا گسترش اين کانونهاي مدني طبقه بندي نمايد.

 نسخه قابل چاپ