بانک مقالات جغرافیا

دشت جنگل با وسعتي معادل 2000 کيلومتر مربع در جنوب غرب شهر تربت حيدريه در ساتان خراسان واقع است. تا قبل از دهه 1340 اهالي اين منطقه از آب رودخانه کال سالار که از ارتفاعات شمال غرب آن وارد مي شود براي مصارف دام و کشاورزي استفاده مي کردند. از اين تاريخ به بعد به تدريج حفر چاه در اين منطقه متداول شد و تا سال 1372 حدود 142 حلقه چاه در آبخوان شدت جنگل حفر و سالانه نزديک به 146 ميليون متر مکعب آب توسط آنها استخراج شد. اين بهره برداري سالانه که بيش از نفوذ سالانه آب به آبخوسسان دشت بوده است، سبب افت مستمر سطح آب زيرزميني آبخوان گشته و در هيدروگراف معرف (واحد) آن که مبين ميزان افت متوسط سالانه آبخوان مي باشد، انعکاس يافته است. يکي از پيامدهاي ناشي از افت مستمر سطح آب زيرزميني يا اضافه برداشت، شور شدن تدريجي آب زيرزميني و پيشروي جبهه آب شور به طرف جبهه آب شيرين در مناطق ساحلي و کويري مي باشد که در اين منطقه نيز رخ داده است.
روند منحني هاي هم هدايت الکتريکي و هم کلر به وضوح نشان مي دهند که مقدار هدايت الکتريکي آب در حواشي روستاي جنت آباد که در سال 1366 حدود 500 ميکرومهوس بر سانتي متر بوده است، در سال 1372 به 5000 و در سال 1375 به 6000 مي رسد.
با توجه به اين که افزايش بارندگي طي سال هاي 73 تا 1376 نتوانسته است کسري مخزن ايجاد شده را جبران کند و سبب بالا آمدن سطح آب زير زميني شود، مي توان نتيجه گرفت که تغيير کيفي آب زيرزميني در دشت جنگل بدون ترديد ناشي از اضافه برداشت از آبخوان مي باشد.
شور شدن آب زيرزميني دشت جنگل هشدار بزرگي براي استفاده کنندگان آب اين منطقه و نيز کشاورزان کل استان خراسان است. زيرا تعداد زيادي از دشت ها هم اکنون با افت مستمر سطح آب زيرزميني مواجه، مي باشند. در صورتي که افت سطح آب زيرزميني دشت ها هم چنان ادامه يابد، علاوه بر شوري آب منجر به تهي شدن کامل آن خواهد شد و همه سرمايه گذاري هاي انجام شده و امکانات معيشتي از بين خواهد رفت. اين امر همچنين مشکلات زيستي محيطي زيادي به دنبال خواهد داشت.